Arı Zehri Üretiminin Bal Arısı (Apis Mellifera L.) Kolonilerinde Hırçınlık Davranışı ve Koloni Gelişim Parametreleri Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi
Proje no. 27407 · Durum: Kapanmış · 2023
Özet
<p>Bal arıları, Hymenoptera böceklerin bir alt sınıfındadır. Dişi bireylerde yumurtalıklar ve yumurtlamayı sağlayan organ evrimleşerek zehir kesesine ve zehri enjekte eden bir yapıya dönüşmüştür. Arı zehri, bal arılarının karın boşluğunda bulunan zehir bezlerinden üretilen bir salgıdır. Kolonide işçi arılar tarafından savunma amacıyla salgılanmaktadır. Arılar sokma davranışı sırasında iğneleri aracılığıyla zehri bırakırlar. Ergin bir arının salgıladığı zehir miktarı 16-19 günlük yaştayken maksimum seviyeye ulaşır. Arı zehrinin kimyasal yapısı temel olarak mellitin, apamin, MCD-peptidi, histamin, hyaluronidaz, fosfolipaz-A2 bileşenlerinden oluşmaktadır (Şahinler 2000; Bektaş, 2016). Arı zehri üretimi son yıllarda ivme kazanmıştır ancak çok düşük miktarlarda üretilebilmektedir. Bir arıdan 0,5-1,0 μl arasında zehir elde edilmektedir. Zehrin yapısı yaklaşık %88 sudan oluşmaktadır ve her arıdan ancak 0,1 μl kuru zehir üretilebilmektedir (Hider, 1988). Arı zehri üretiminde günümüzde arılara zarar vermeden zehir sağımını sağlayan elektrik şoku yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntemde zehir sağım makinesi kovanın farklı bölgelerine yerleştirilerek arının cam levhaya zehrini akıtması sağlanır. Zehir sağım makinesi temel olarak cam levhaların içinden geçen tellerden oluşmaktadır. Tellerden geçen elektrik akımının etkisiyle arılar tehdit algılayarak levhayı sokmaktadır. 30 dakikalık periyot ile yapılan zehir sağımının sonunda cam levha çıkartılarak arı zehri levhadan kazınır (Nenchev ve Seven, 2002; Altıntaş ve Bektaş, 2018). Bal arısı kolonilerinde savunma gücünü oluşturan saldırganlık davranışıdır. Doğaroğlu (2017) tarafından saldırganlığın şiddeti hırçınlık olarak tanımlanmıştır. Doğal koşullarda bal arısı kolonileri tehdit algıladığında savunma davranışı gösterir ve saldırganlaşarak sokma eylemiyle zehrini tehdide karşı enjekte eder. Koloni savunmasının ölçüsü hırçınlık davranışı parametresiyle ölçüldüğü için zehir üretiminin yüksek hırçınlığa sahip kolonilerle daha yüksek düzeyde yapılabileceği öngörülmektedir. Bu tez projesi ile sürdürülebilir arı zehri üretimi, zehir üretimi miktarını etkileyeceği düşünülen hırçınlık davranışı etkisi, zehir üretimi öncesi ve sonrasında kolonilerin hırçınlık davranışı ile koloni gelişim parametreleri birlikte incelenecektir.</p>