DİYABETLİ ÇOCUK VE ERGENLERDE YAŞAM KALİTESİ ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLAMASI: GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI
Proje no. 596 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Araştırma Tip 1 Diyabet tanısı almış çocuk ve ergenlerin yaşam kalitelerini ölçmek amacı ile Tip1 Diyabetli Gençlerde Yaşam Kalitesi Ölçeğinin (Quality of life for youth), Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Araştırma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Endokrinoloji Anabilim dalı polikliniğinde yürütülmüştür. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş, ölçek madde sayısının 10 katı hastaya ( 22*10 =220 ) ulaşılma hedeflenmiş, ancak 200 hastaya ulaşılmıştır. Araştırma metodolojik olarak planlanmıştır. Araştırmanın verileri, Eylül 2017- Haziran 2017 tarihleri arasında, yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak sosyo-demografik bilgi formu, Tip1 Diyabetli Çocuk ve Ergenlerde Yaşam Kalitesi Ölçeği (DQOL-Y) (Quality of life for youth), çocuklar için yaşam kalitesi ölçeğinin (ÇİYKÖ) (Pediatric Quality of Life Inventory), çocuk değerlendirme formu (8-12 yaş) ve ergen değerlendirme formu (13-18 yaş) olmak üzere dört anket formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın geçerlik çalışmaları için dil geçerliği, kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği için yordama geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Dil geçerliği için çeviri- tekrar çeviri yöntemi ve kapsam geçerliği için uzman kişilere danışılarak gerçekleştirilecektir. Yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Ölçüt geçerliği için ÇİYKÖ ve DQOL-Y arasında korelasyon katsayısı, regresyon katsayısı ve açıklayıcılık katsayısı değerleri incelenmiştir. Araştırmanın güvenirlik çalışması için zamana göre değişmezlik ve iç tutarlık yöntemleri kullanılmış ve iç tutarlık için madde analizi, Cronbach alfa katsayısı değeri incelenmiştir. Geçerlik çalışması için DQOL-Y öncelikle Türkçe'ye ve daha sonra İngilizce’ ye çevrilerek dil geçerliği sağlanmıştır. Dil geçerliği sağlandıktan sonra ölçek uzman görüşüne sunulmuş ve uzman görüşleri doğrultusunda içerik geçerliği değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerine göre tüm maddelerin Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) değeri kabul edilen değer olan 0,70'nin üzerinde bulunmuştur. (KGİ>0,70). Ölçeğin yapı geçerliği için DFA'da incelenen uyum indeksleri değerleri yapı geçerliği için kabul edilen değerler arasında bulunmuştur (?2/SD=0,98, RMSEA=0,00, SRMR=0,07, GFI=0,93, CFI=1,00, NFI=0,90, AGFI=0,89). Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin faktör yükleri incelendiğinde maddelerin faktör yüklerinin 0,34 ile 0,98 arasında değiştiği ve kabul edilen değerler arasında olduğu bulunmuştur. (p<0,01). Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda Diyabetli Çocuk ve Ergenlerde Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Tip 1 Diyabet tanısı almış çocuk ve ergenlerde yaşam kalitesini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Tip 1 Diyabet tanısı almış çocuk ve ergenlerde Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin daha geniş örneklem gruplarında uygulanarak değişmezliğinin araştırılması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabet, İyileşme, Geçerlik, Güvenirlik