Cengiz Onaran Fotoğraf Koleksiyonunda İzmir Kent Belleği
Proje no. 21589 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2020
Özet
Bellek bir anlamda geçmişi saklama ve şimdide yeniden üretme işidir, bu kısa ifade aslında fotoğraf için de tanımlayıcı bir nitelik sunmaktadır. Bir iletişim aracı olarak geçmişi günümüze taşıyan fotoğraf, yakın dönem bellek/toplumsal bellek çalışmaları içerisinde en sık başvurulan yöntemlerden biri olarak görülmektedir. 19. yüzyılın ortalarından itibaren çeşitli yayınlarda, bellek ve toplumsal bellek çalışmalarının yanı sıra projemizin konusunu oluşturan kentsel bellekle ilgili araştırmalarda fotoğrafa başvurulduğu dikkat çekmektedir. Kentsel bellek çalışmaları, kısaca bireyin deneyimlerinden yola çıkarak yaşadığı yer ya da mekanın, kendi tarihi ve sosyal çevresiyle oluşturduğu düşünülen ilişkiyi ele almaktadır.<br /> Bu proje ile Yüksek Mimar Cengiz Onaran’ın çocukluğundan itibaren biriktirerek oluşturduğu İzmir fotoğrafları koleksiyonunun kentsel bellek çalışmaları kapsamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Anadolu’yu Avrupa pazarlarına bağlayan bir ticaret ve liman kenti olarak ünlenen İzmir’in 1840’lardan itibaren fotoğraflarda değişen ve dönüşen kimliğinin temsili, fotoğraflar kapsamında irdelenecektir. Bu koleksiyon Kordon, Alsancak Limanı, Pasaport, Konak, Kemeraltı, Fuar, Kadifekale, Karşıyaka, Göztepe gibi fiziksel kent dönüşümlerinin yaşandığı yerlerin yanı sıra bugün var olmayan Frenk Mahallesi, Sarı Kışla gibi temsillerine fotoğraflarda ulaşabileceğimiz yer, semt ve mekanlardan oluşmaktadır.<br /> Projenin örneklemi İzmir’in yerleşim birimlerini kapsamlı olarak belgelemek amacıyla dönemin seyyahları, ressamları, fotoğrafçıları ya da Cengiz Onaran’ın 3 kuşak ailesi ve kendisi tarafından çekilmiş fotoğraf ve kartpostal koleksiyonundaki nadir bulunan bin civarında görüntüden oluşmaktadır. Bu örneklem kapsamında Cengiz Onaran’la yapılan sözlü tarih görüşmeleri ile İzmir’in uzak geçmişine dair var olan kentsel bellek katmanlarının fotoğraf yoluyla nasıl oluşturulduğu, geri kazanıldığı ve yeniden yaratıldığı ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.