Nikotin tercih eden sıçan soylarında nikotin yoksunluğunun sukroz tercihine etkisi
Proje no. 20412 · Durum: Kapanmış · 2018
Özet
Bağımlılığın ortaya çıkışında, yoksunluk ile tetiklenen stres yanıtı ve negatif afekt önemli rol oynamaktadır. Pek çok yayında nikotin bağımlılığının gelişiminde çevresel faktörlerin yanı sıra genetik faktörlerin de önemi vurgulanmaktadır. İnsanda sigaraya başlama, sigara içimin sürdürülmesi, yoksunluk bulguları ve sigaranın bırakılmasındaki başarı düzeyi gibi nikotin bağımlılığı ile ilişkili özelliklerin herediter geçiş gösterebildiği bildirilmektedir. Ege Üniversitesi, Laboratuvar Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezinde seçici tohumlama yöntemi kullanarak, nikotini suya tercih eden ve bu davranışı bir sonraki jenerasyona aktarabilen özel bir sıçan soyu üretilmişti. Gerçekleştirdiğimiz bu tez çalışmasında, nikotini tercih eden (NT) sıçan soyunda nikotin yoksunluğunun duygu-durum üzerine etkilerinin ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Araştırma 4 deney grubu ile (n = 12) yapılmıştır: Kontrol Erkek (KE), Kontrol Dişi (KD), NT soy Erkek (NTE), NT soy Dişi (NTD). Tüm deney gruplarına yedi gün oral sukroz tercihi testi (STT) uygulandıktan sonra sekiz hafta zorlu oral nikotin (50 ?g/ml) verilmiştir. Ardından on günlük nikotin yoksunluğu sırasında STT tekrarlanmıştır. Grupların sukroz tüketim miktarları arasındaki farkların istatistiksel analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Bazal ve yoksunluk sukroz tüketimi verilerinin karşılaştırmasında nikotin, yoksunluğu (p = 0,042), gün (p ? 0,001), soy (p ? 0,001) ve cinsiyet (p ? 0,001) açısından farklar bulunmuştur. Soy ile cinsiyet (p ? 0,001), soy ile nikotin yoksunluğu (p = 0,039) etkileşimleri saptanmıştır. Bazal ve yoksunluk durumunda KD’ler diğer gruplardan daha fazla sukroz tüketmiştir. Yoksunlukta sukroz tüketiminin tüm gruplarda azalması anhedoninin geliştiğini göstermiştir. Bazal ve yoksunluk durumunda kontrol grupları arasında belirgin cinsiyet farkı bulunmuştur. NT grupta bazal durumda cinsiyet farkı yokken yoksunlukta cinsiyet farkı gelişmiştir. Bazal durumla karşılaştırıldığında, yoksunlukta hedoni seviyesinde en belirgin düşüş KD’lerde gözlenmiştir. KD’ler yoksunluğun birinci gününden itibaren anhedonik iken KE’lerde yoksunluğun birinci gününde anhedoni gözlenmemiştir. NTD’ler hem bazal şartlarda hem de yoksunlukta KD’lerden daha az sukroz tüketmişlerdir. Bu durum NTD’lerin KD’lerden daha çok anhedoni yaşadıklarına işaret etmektedir Erkek gruplarında hem bazal hem de yoksunluk durumunda benzer düzeyde anhedoni saptanmıştır. NT sıçanlarda kontrollere oranla cinsiyet farkı azalmış, dişiler erkeklere benzer davranış sergilemiştir. Yoksunluğun birinci günü 1., 2., 4., 6. ve 24. saatlerde alınan sukroz tüketimi verileri değerlendirilmesinde soy (p = 0,031) ve cinsiyetin (p < 0,001) anlamlı farklılığa yol açtığı ayrıca saatler ile soy, saatler ile cinsiyet ve saatler, soy ile cinsiyet arasında p < 0,001 düzeyinde etkileşim olduğu saptanmıştır. Sukroz tercihleri verileri değerlendirilmesinde ise saatler (p < 0,001) açısından anlamlı fark bulunmuştur ayrıca saatler ile soy arasında etkileşim olduğu saptanmıştır. Yoksunlukta, KD grubu KE grubuna oranla daha erken anhedoni geliştirmiş ve hedonik seviyeleri daha şiddetli düşüş göstermiştir. Bu sonuç, sigara tiryakisi kadınların erkeklere oranla nikotine daha bağımlı olduğunu ve sigarayı bırakmakta daha çok zorlandığını gösteren diğer çalışma sonuçları ile uyumlu bulunmuştur. NTD grubu, KD grubuna göre nikotin yoksunluğu sırasında daha fazla anhedoni göstermiştir. Ancak NT grupları arasında anlamlı cinsiyet farkı bulunmamıştır. NT sıçan soyunda yoksunlukta gözlenen bu negatif duygu-durum nikotin bağımlılığının gelişimine önemli bir katkı veriyor olabilir.