DERİ SANAYİ ARITMA ÇAMURU KOMPOSTUNDAKİ AĞIR METALLERİN VERMİKOMOSTLAMA YÖNTEMİ İLE BİYOSTABİLİZASYONU
Proje no. 870 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Projenin amacı, yüksek organik yük ve krom içeriğine sahip deri sanayi arıtma çamurlarının vermikompostlama süreci sonunda içeriğinin tarım topraklarında organik madde kaynağı olarak kullanılabilecek uygunluğa getirilmesinin araştırılmasıdır. Özel bir deri işleme fabrikasının arıtma tesisinden elde edilen arıtma çamuru kompostu (AÇK) ve organik inek gübresi (İG) kuru ağırlık üzerinden belli oranlarda karıştırılarak ve nemlendirilerek karışımlara Eisenia foetida türü kompost solucanları ilave edilmiştir. Karışım oranları; % 100 İG (VK0), % 70 İG + % 30 AÇK (VK1), % 50 İG + % 50 AÇK (VK2) ve % 30 İG + % 70 AÇK (VK3) şeklinde gerçekleştirilmiştir. Deneme 3 tekerrürlü olarak tesadüf parselleri deneme desenine göre ve 24 oC sabit sıcaklıkta ve karanlık bir ortamda yürütülmüştür. Toplam 4 aylık süre sonunda deneme sonlandırılarak kimyasal analizler için vermikompostlardan örnekler alınmıştır. Uygulamaların ortamın pH’sı, EC’si, toplam C, P, K, Mg, Fe, Zn, Cu ve Mn içerikleri ile solucan sayısı üzerine istatistiki anlamda önemli etkileri olmuştur. Zamana bağlı olarak ise toplam C, N, P, Ca, Cu ve Cr miktarları ile solucan biyokütlesindeki toplam Cr miktarlarında önemli değişimler meydana gelmiştir. Vermikompostlarda saptanan toplam element miktarları izin verilen sınır değerlerin oldukça altında saptanmıştır. En yüksek toplam Cr miktarları % 30 İG + % 70 AÇK uygulamasında ortaya çıkarken, arıtma çamuru kompostunun azalan dozlarına bağlı olarak bu elementin miktarı da azalmıştır. Vermikompostlama süreci boyunca toplam Cr miktarındaki azalış oranları %30 ila % 96 arasında gerçekleşmiştir. Solucan biyokütlesindeki en yüksek toplam Cr miktarı da % 30 İG + % 70 AÇK uygulamasında ortaya çıkarken, arıtma çamuru kompostunun azalan dozlarına bağlı olarak solucan biyokütlelerindeki bu elementin miktarı da azalmıştır. Bu sonuçlar Eisenia foetida’nın ortamdaki kromu bünyelerine alabildiklerini göstermektedir. Proje sonucunda deri işleme fabrikasının arıtma tesisine ait arıtma çamuru kompostunun toplam Cr miktarının vermikompostlama ile önemli oranda azaldığı ve diğer kimyasal özellikler açısından da tarım toprakları için uygun bir organik atık içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Deri atıkları, Eisenia foetida, kimyasal özellikler, toplam krom, vermikompost.