Türkiye'ye düşen bazı meteoritlerin yapısal ve fiziksel özelliklerinin belirlenmesi
Proje no. 20711 · Durum: Kapanmış · 2019
Özet
Bu projede, Türkiye’ye düşen Bursa, Didim, Kayakent, Sarıçiçek ve Kemer meteoritlerinin “katı hacim (bulk volume)”, “katı yoğunluk (bulk density)” ve “gözeneklilik (porosity)” özellikleri “Piknometri” ve “Üç Boyutlu Lazer Tarama” yöntemleriyle sistematik olarak “ülkemizde ilk defa” belirlenecektir. Meteoritler, Demirli, Taşsı ve Demirli-Taşsı olmak üzere başlıca üç sınıfa ayrılmaktadır. Bu farklı sınıflardaki meteoritlerin yapılarının aydınlatılmasında kullanılan yöntemlerden biri olan üç boyutlu lazer tarama yöntemiyle, meteoritin katı hacmi ve katı yoğunluğu, görünür dalga boylu (650 nm, kırmızı) lazerle yüzeyden taranarak elde edilebilmektedir. Piknometri yönteminde ise, meteoritin gözenekliliği, bir haznede helyum gazı diğerinde meteorit numunesi olacak şekilde, gazın meteoritten geçirilip hacminin belirlenmesiyle ölçülebilmektedir. Üç boyutlu tarama yönteminden elde edilen katı hacim ve katı yoğunluk değerlerinin bilinmesiyle, piknometri yönteminden elde edilen gözeneklilik sonuçları ancak birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanmaktadır. Özgün değer açısından değerlendirildiğinde bu proje, meteoritlerin yoğunluk ve gözeneklilik özelliklerinin belirlenmesiyle, geldikleri düşünülen ve dünyaya çarpma riski bulunan asteroitlerin yapıları hakkında daha fazla bilgiler elde edinilmesi bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca, gezegen savunması açısından, TÜBİTAK Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu’nun belirlemiş olduğu öncelikli alanlar arasında “Uzay” ana başlığı altında “Uzay Güvenliği” alt başlığında “Uzay Cisimleri (Meteor gibi)” açıklaması yer almakta olup uzay güvenliği ve savunma konusunun öncelikli araştırma alanlarından biri olduğu görülmektedir. Bu tür çalışmaların ülkemizde önünün açık olması ve sayılarının artması gerekliliği de ortadadır. Türkiye’ye düşmüş meteoritlerin tanecikli yapılarının, yüzey yapılarının ve gözenekliliklerinin belirlenmesi bu projenin beklenen sonuçları arasında olup, proje sonuçlarının, Meteor Bilimi alanında yapılan çalışmalara ülkemizden de uluslararası anlamda yeni makaleler, ikili/çoklu projeler ve olası yeni uluslararası işbirlikleri geliştirilmesi anlamında katkılar sağlaması beklenmektedir.