AYDIN İLİ KOÇARLI BÖLGESİ VE ÇEVRESİNDEKİ TOPRAKLARDA DOĞAL RADYOAKTİVİTENİN BELİRLENMESİ
Proje no. 199 · Durum: Kapanmış · 2015
Özet
Toprak, yeryüzünde yaşayan tüm canlıların varlığı için gereken dünyayı sarmalayan organik ve inorganik malzemelerin birleşmesiyle oluşan örtü tabakasıdır. Uranyum, potasyum ve toryum gibi radyoaktif elementler toprak yapısında mevcut olup kıtaların birleşmesi ve ayrışmasıyla dünyanın her yerine değişen miktarlarda dağılmışlardır. Özellikle kayaların parçalanması ve ayrışmasıyla oluşan, içyapısında organik ve inorganik maddeler bulunduran toprakta, radyoaktif elementler az ya da çok miktarda bulunmaktadır. Bu radyoaktif elementler ise topraktan havaya karışabildiği gibi bitkilerin köklerinden tüketilen sebzelere, meyvelere ve sulara karışabilmektedir. Tüketilen gıdaların içeriğinde bulunan radyoaktif maddelerin miktarlarında artış olması halinde ise insan sağlığı üzerine olumsuz bir takım etkileri olabilmektedir. Çalışma kapsamında Aydın İli Koçarlı bölgesi ve çevresindeki topraklarda doğal radyoaktivitenin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bölgeden alınan toprakların sahip oldukları doğal radyoaktivite konsantrasyonları ile elde edilen radon konsantrasyonları arasında istatistiksel inceleme yapılmıştır. Çalışmada kullanılan radon ölçüm yöntemi LR-115 dedektörleri ile toprak örneklerinde 226Ra, 232Th ve 40K konsantrasyon ölçümleri için 3x3 inçlik NaI(Tl) sintilasyon dedektörlü gama spektrometresi sistemi ile yapılmıştır. LR-115 dedektörler ile alınan toprak gazı radon konsantrasyon ölçüm sonuçlarının aylık ortalama değerleri ise 6.7-16.5 kBq/m3 aralığında değiştiği bulunmuştur. 226Ra, 232Th ve 40K ortalama konsantrasyon ölçüm sonuçları ise sırasıyla 34.69 Bq/kg, 25.82 Bq/kg ve 625.48 Bq/kg olarak bulunmuştur. Bu değerler UNSCEAR’ın verdiği ortalama değerlerle karşılaştırılmış ve zaman zaman ortalamanın üzerine çıktıkları görülmüştür. Anahtar sözcükler: Doğal Radyasyon, Radon, LR-115 dedektör, NaI(Tl) sintilasyon dedektör, Toprak