VERİ ZARFLAMA YÖNTEMİ İLE FORTUNE 500’E GİREN SU ÜRÜNLERİ İŞLETMELERİNDEKİ ÜRETİM FAALİYETLERİNİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ
Proje no. 1154 · Durum: Kapanmış · 2016
Özet
Veri Zarflama Analizi, çok sayıda ve benzer girdi ve çıktı olmasından dolayı organizasyonel karar birimlerinin göreli etkinliklerinin ölçülmesinin güç olduğu durumlarda kullanılır. Bu tip bir durumda çıktı ya da çıktılar ortaya koymakla sorumlu karar noktalarının göreceli etkinliklerini değerlendirmek için kullanılan ve doğrusal proglamlama tabanlı bir yöntemdir. Bu çalışmada, Öncelikle Veri Zarflama Analizi ve analizde en yaygın kullanılan CCR=CRS (Charnes, Cooper ve Rhodes), BCC=VRS (Banker, Charnes ve Cooper) ve Toplamsal Yöntemler üzerinde durulmuştur. Daha sonra Veri Zarflama Analizinin avantajları, dezavantajları ve su ürünleri alanında uygulanabilirliği önemi vurgulanmıştır. Çalışmada öncelikle, Türkiye’de Fortune 500’e giren ve yeterli verisi olan son dokuz (2009-2017) yılda su ürünleri sektöründe faaliyet gösteren 10 firmanın göreli etkinlikleri finansal girdi ve çıktıları kullanılarak ölçülmüştür. Fortune 500’e giren su ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal girdi ve çıktıları bir arada incelenerek göreli etkinlik skorları elde edilmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında, teknik etkinliği ve ölçekten kaynaklanan etkin olmayanları ortaya çıkarmak amacıyla Ölçeğe Göre Değişen Getiri yaklaşımını içeren VZA modelleri oluşturulmuş ve yukardaki işlemler tekrarlanmıştır. Son olarak VZA temelli bir yatırım sisteminin kurulup kurulamayacağı araştırılmıştır. Veri zarflama analizi kullanılarak Modellerin çözümünde Veri Zarflama Analizinin özel yazılımlarından olan DEAFrontier ve DEA Solver (Data Envelopment Analysis Solver) yazılımı kullanılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda ortalama etkinlik yüzdesi CCR için %88, BBC için %93 bulunmuştur. 2009-2017 yılına ait veriler için: CCR modeline göre 6 firma etkin bulunurken, BCC modeline göre 7 firma etkin bulunmuştur. Ayrıca etkin bulunmayan firmaların etkin olabilmeleri için hedefler belirlenmiştir.