KUZEYBATI ANADOLU KIYI SEDİMENTLERİNDE AĞIR METAL KİRLİLİĞİNİN VE 137CS DAĞILIMININ BELİRLENMESİ
Proje no. 453 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Endüstri, ulaşım ve diğer teknolojik gelişmelerin yaygınlaşmasıyla küresel bir problem halini alan ağır metal kirliliği ile nükleer silah testleri ve nükleer kazalar sonucu kaçınılmaz bir şekilde yaşamımıza giren radyoaktif kirlilik günümüzde insanoğlunun karşılaştığı çevre sorunları arasında baş rolü oynamaktadır. Kirliliğin izlenmesi açısından, kıyı sedimentleri hem karasal ortamı yansıtmaları hem de su ortamını yansıtmaları bakımından oldukça önemlidir. Bu bağlamda Bozcaada’yı da kapsayacak şekilde Kuzeybatı Anadolu kıyılarında yürütülen kapsamlı ve sistematik çalışmada bölgenin radyoekolojik açıdan değerlendirebilmesi hedeflenmiştir. Yaklaşık 451 km uzunluğundaki sahil şeridinden alınan 100 kıyı sedimenti örneğinde ICP-MS yöntemi ile ağır metal ve gama spektroskopik yöntem ile 137Cs konsantrasyonları belirlenmiştir. Ekolojik anlamda risk taşıyan As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn için, bu ağır metallerin birikiminden kaynaklanan ekolojik riskler USEPA tarafından önerilen Sediment Kalite Yönergesi kriterileri, kirlilik faktörü, zenginleşme faktörü ve jeo-akümülasyon indekslerine göre sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen antropojenik 137Cs konsantrasyonu ile ağır metal konsantrasyonları coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla haritalanarak görselleştirilmiştir. Kuzeybatı Anadolu kıyı sedimenti örmeklerinde ortalama metal kirliliğine göre sıralamanın As >Pb >Zn >Cr >Cd >Ni >Cu şeklinde olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar sürdürülebilir çevre planlaması ve kıyı yönetimi açısından önem taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Kıyı sedimentleri, Kuzeybatı Anadolu, 137Cs, ekolojik risk değerlendirmesi, sediment kalite yönergesi, kirlilik faktörü, zenginleşme faktörü, jeo-akümülasyon indeksi, çok değişkenli istatistik analiz, haritalama.