Feminist Bir Ontolojik Müdahale: Şebnem İşigüzel’in İstanbullu Amazonlar 1809 Romanında Meinongcu Ontoloji ve Alternatif Tarih

Makaleler > Tam Makale · 2026

Yazarlar: Fatıma ERTÜRK

Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, MLA International Bibliography, 2026, cilt 18, ss 135-152

DOI: 10.26517/ytea.644

Özet

<p class="ql-align-justify"><span style="color: rgb(21, 25, 19); background-color: rgba(255, 255, 255, 0.92);">Şebnem&nbsp;İşigüzel’in&nbsp;İstanbullu&nbsp;Amazonlar&nbsp;1809&nbsp;adlı&nbsp;romanı,&nbsp;Esma&nbsp;Sultan’ı&nbsp;Osmanlı&nbsp;tahtına&nbsp;çıkaran&nbsp;kurgusuyla&nbsp;alternatif&nbsp;bir&nbsp;tarih&nbsp;anlatısı&nbsp;ortaya&nbsp;koyar.&nbsp;Mevcut&nbsp;literatürde&nbsp;kurmaca&nbsp;ile&nbsp;gerçeklik&nbsp;arasındaki&nbsp;ilişki&nbsp;genellikle&nbsp;doğruluk&nbsp;değeri&nbsp;ya&nbsp;da&nbsp;temsil&nbsp;mesafesi&nbsp;üzerinden&nbsp;ele&nbsp;alınmış;&nbsp;kurmaca&nbsp;karakterlerin&nbsp;ontolojik&nbsp;statüsü&nbsp;ise&nbsp;görece&nbsp;arka&nbsp;planda&nbsp;kalmıştır.&nbsp;Söz&nbsp;konusu&nbsp;boşluğu&nbsp;gidermek&nbsp;amacıyla&nbsp;makalenin&nbsp;ilk&nbsp;bölümünde&nbsp;Alexius&nbsp;Meinong’un&nbsp;“nesne&nbsp;kuramı”&nbsp;çerçevesinde&nbsp;kurmaca&nbsp;karakterlerin&nbsp;ontolojik&nbsp;konumları&nbsp;tartışılmaktadır.&nbsp;Bu&nbsp;bağlamda&nbsp;Esma&nbsp;Sultan&nbsp;karakteri,&nbsp;Osmanlı&nbsp;tahtına&nbsp;çıkmış&nbsp;biri&nbsp;olarak&nbsp;fiziksel&nbsp;dünyada&nbsp;var&nbsp;olmamasına&nbsp;rağmen&nbsp;Meinongcu&nbsp;anlamda&nbsp;“varlık-dışı&nbsp;nesne”&nbsp;olarak&nbsp;ele&nbsp;alınmıştır.&nbsp;Bununla&nbsp;birlikte&nbsp;Saul&nbsp;Kripke’nin&nbsp;geliştirdiği&nbsp;“mümkün&nbsp;dünyalar&nbsp;modeli”,&nbsp;Esma&nbsp;Sultan’ın&nbsp;“mümkün&nbsp;nesne”&nbsp;olarak&nbsp;konumlandırılmasına&nbsp;olanak&nbsp;sağlamıştır.&nbsp;Bu&nbsp;teorik&nbsp;çerçeve,&nbsp;romanın&nbsp;tarihî&nbsp;gerçekliği&nbsp;değiştirmesinin&nbsp;işlevini&nbsp;ortaya&nbsp;koymaktadır.&nbsp;Çalışmanın&nbsp;ikinci&nbsp;bölümünde&nbsp;romanın&nbsp;dayandığı&nbsp;“Osmanlı&nbsp;tahtına&nbsp;bir&nbsp;kadın&nbsp;çıksaydı&nbsp;ne&nbsp;olurdu?”&nbsp;önermesi,&nbsp;alternatif&nbsp;tarih&nbsp;bağlamında&nbsp;incelenmektedir.&nbsp;Roman,&nbsp;feminist&nbsp;bir&nbsp;yeniden&nbsp;yazımla&nbsp;kadın&nbsp;özneyi&nbsp;merkeze&nbsp;alarak&nbsp;tarihsel&nbsp;anlatıyı&nbsp;yeniden&nbsp;kurar.&nbsp;Karakterlerin&nbsp;eylemleri,&nbsp;yerleşik&nbsp;kamusal&nbsp;ve&nbsp;özel&nbsp;alan&nbsp;ayrımını&nbsp;ters&nbsp;yüz&nbsp;ederken&nbsp;eserin&nbsp;ironik&nbsp;üslubu,&nbsp;resmî&nbsp;tarihyazımının&nbsp;nesnellik&nbsp;iddiasına&nbsp;karşı&nbsp;estetik&nbsp;bir&nbsp;karşı-strateji&nbsp;işlevi&nbsp;görür.&nbsp;Böylece&nbsp;roman&nbsp;hem&nbsp;içerik&nbsp;hem&nbsp;biçim&nbsp;düzeyinde&nbsp;ataerkil&nbsp;tarih&nbsp;söylemini&nbsp;aşındırır.&nbsp;Sonuç&nbsp;olarak&nbsp;bu&nbsp;çalışma,&nbsp;romanı&nbsp;Meinongcu&nbsp;ontoloji&nbsp;ve&nbsp;alternatif&nbsp;tarih&nbsp;ekseninde&nbsp;değerlendirerek&nbsp;kurmaca&nbsp;karakterlerin&nbsp;ontolojik&nbsp;statüsüne&nbsp;dair&nbsp;tartışmalara&nbsp;yeni&nbsp;bir&nbsp;bakış&nbsp;açısı&nbsp;sunmayı&nbsp;amaçlamaktadır.</span></p>

Detay görüntüle