DOĞUMUNUN 120. YILINDA AGAFANGEL KRIMSKİY
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Anna Harbuziuk
Türklük Araştırmaları Dergisi, Uluslararası, 2025, cilt 2, ss 329-350
DOI: 10.29228/inture.44
Özet
Aslen Kırım kökenli Ukrayna Türkoloğu Agafangel Yuhimoviç Krımskiy (1871-1942), çalışmaları ve bütün akademik faaliyetiyle bilim dünyasında büyük bir önem taşımaktadır. İçinde yetiştiği Çarlık dönemi onun entelektüel alt yapısını geliştirmesi ve aynı zamanda, kendi milletine bağlılığını keşfetmesi bakımından dikkat çekicidir: Eğitim basamaklarına Kiev’deki Pavlo Galagan Yatılı Okulu’nda çıkmaya başlayan A. Krımskiy, çok başarılı bir öğrenci kariyeri çizmiştir. Agafangel Krımskiy’e Ukraynalılık bilinci, millî ruhlu yazar ve öğretmen Osıp Yuriy Fedkovıç’ın hikâyelerinden ve bu esere güzel bir önsöz yazan ünlü bilim adamı M. P. Dragomanov’un etkisi ile geçmiştir. Daha sonra bu etkiyi “Ben Ukraynofil olmalıydım ve tutkuyla da Ukraynalılığa bağlandım” diye ifade etmiştir. Millî kültürün ilk özelliği olan dil, genç bilginin de başlıca araştırma alanlarını oluşturmuştur: A. Krımskiy özellikle Ukrayna etnografik materyallerini toplayarak millî filolojiye odaklanmış, Ukrayna edebî eserlerini çevirmiştir. Rusya İmparatorluğu’nun iki Oryantalistik (Şarkiyat) merkezinden St. Petersburg Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi ve Moskova Lazarev Enstitüsü, Doğu dillerinin eğitim merkezi olarak öne çıkmıştır. A. Krımskiy de Lazarev Enstitüsünde Tarih-Filoloji bölümünde eğitim almış ve aynı zamanda, oradan burslar kazanarak Arap kürsüsü ve Oryantalizm derslerini görmüştür. Sovyet Devriminin enternasyonalizm esasları içinde kendisine yer bulan Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Bilimler Akademisi kurulurken A. Krımskiy ülkedeki bilimin yüksek bir örneği olarak hizmete çağrılmıştır. 1918-1929 döneminde Ukrayna sosyal ve beşerî bilimlerinin altın çağıdır ve değerli oryantalist de akademinin kurucuları arasında yer almıştır. “Arap-Fars Filolojisi Bölümü”, “Türkoloji Komisyonu” ve “Musevi Tarihî-Arkeolojik Komisyonu” onun katkıları arasındadır. A. Krımskiy’in Türk, İran, Arap ve Sami dilleri ve tarihleri üzerine yayınları literatürde saygı görmektedir: Tjurki, ix movi ta literaturi I. Tjurski movi = Türkler, Dilleri ve Edebiyatları I. Türk dilleri (Kyev, 1930) adlı eseri çok değerlidir.