Yeni Bulgular Işığında İzmir Kestanepazarı Camii
Makaleler > Tam Makale · 2024
Yazarlar: Melike Yurdagül, Şakir ÇAKMAK
Sanat Tarihi Dergisi, ESCI İndekslerine Giren Dergi, Uluslararası, Emerging Sources Citation Index (ESCI), 2024, cilt 33, ss 791-815
Özet
<p>ÖZET</p><p>1426 yılında kesin olarak Osmanlı topraklarına katılan İzmir kenti 1480 yılında</p><p>Fatih Sultan Mehmet’in Liman/Aşağı Kale’yi ihya ettirmesi ile daha korunaklı bir çehre</p><p>kazanmıştır. 17. yüzyıldan itibaren coğrafi konumu ve dönemin siyasi politikaları gereği</p><p>önemli bir liman ticareti merkezi haline gelen kentte Liman Kale’nin gerisinde kalan</p><p>Kemeraltı Çarşısı’nın mimari dokusu bu doğrultuda gelişmiştir. Gelişen ticari faaliyetlere</p><p>bağlı olarak inşa edilen dükkân, depo ve hanların çevresine konumlandırılan İslami ibadet</p><p>yapıları da çarşı bölgesinin simgeleri haline gelmiştir. Makalemizin özünü oluşturan</p><p>Kestanepazarı Camii tarihi çarşı bölgesinde, doldurulan eski iç liman yayı üzerinde yer</p><p>almaktadır. Bulunduğu ticari dokuya paralel olarak dükkân ve depolardan oluşan bir zemin</p><p>kat üzerinde yükselen fevkani kuruluşlu yapı, geçirdiği farklı inşa evreleri ile günümüze</p><p>ulaşmıştır. Önceleri burada yer alan Kızıl İbrahim Mescidi kapasite bakımından yetersiz</p><p>geldiği gerekçesi ile 1730 yılında Eminzâde Hacı Ahmet Ağa tarafından genişletmek</p><p>suretiyle yenilenmiş, ancak bu yapı 1868 depreminde zarar gördüğü için Mısırlı Hacı</p><p>Hüseyin Nuri Efendi tarafından aynı yıl onarılarak plan şeması itibariyle günümüzdeki</p><p>görünümüne kavuşmuştur. Yapıya ilişkin kaynaklarda Eminzâde Hacı Ahmet Ağa</p><p>tarafından inşa ettirilen yapının görünümüne ilişkin bir bilgi mevcut değildir. Ancak</p><p>dijital arşivlerden elde edilen fotoğraflar yapının 1730 yılında Eminzâde Hacı Ahmet Ağa</p><p>döneminde kazanmış olduğu mimari kuruluşu yansıtması bakımından önem arz etmektedir.</p><p>Söz konusu fotoğraflar üzerinden Kestanepazarı Camii’nin 1868 yılı öncesindeki görünümü</p><p>ilk kez yayınımızda irdelenecektir.</p><p><br></p><p>ABSTRACT</p><p>The city of Izmir, which was definitely annexed to the Ottoman lands in 1426,</p><p>gained a more sheltered appearance when Fatih Sultan Mehmet renovated the Port/Lower</p><p>Castle in 1480. In the city, which has become an important port trade center since the</p><p>17th century due to its geographical location and the political policies of the period, the</p><p>architectural texture of the Kemeralti bazaar, located behind Liman Kale, has developed</p><p>accordingly. Islamic worship buildings positioned around the shops, warehouses and inns</p><p>built due to developing commercial activities have also become symbols of the bazaar</p><p>region.</p><p>Some of the religious buildings have designs called fevkani, with commercial</p><p>units on the lower floor and places of worship on the upper floor. In the designs in question,</p><p>the income of the shops belonging to the mosque foundation was allocated to the expenses</p><p>of the building and the benefits of the existing commercial tissue were benefited. The</p><p>supremely established Kestanepazari Mosque, located on the border of the old inner port,</p><p>has created an organic bond with trade with its warehouses and shops on the lower floor.</p><p>Kestanepazarı Mosque, which constitutes the essence of our article, is located in</p><p>the historical bazaar area, on the old inner harbor arc. The supremely established building,</p><p>which rises on a lower floor consisting of shops and warehouses in parallel with the</p><p>commercial texture in which it is located, has survived to the present day with the different</p><p>construction phases it has gone through. The Kızıl İbrahim Mosque, which was previously</p><p>located here, was renovated by expanding it in 1730 by Eminzâde Hacı Ahmet Agha on the</p><p>grounds that it was insufficient in terms of capacity, but since this structure was damaged</p><p>in the 1868 earthquake, it was repaired by the Egyptian Hacı Hüseyin Nuri Efendi in the</p><p>same year and gained its current appearance in terms of the plan scheme. In the sources</p><p>related to the building, there is no information about the appearance of the building built by</p><p>Eminzâde Hacı Ahmet Agha. However, the photos in digital archives is the important in that</p><p>it reflects the architectural establishment that the structure gained in 1730. The construction</p><p>phases of the Kestanepazarı Mosque will be evaluated comprehensively in the light of the</p><p>photographs dated to different periods, the earliest of which is from 1862. Based on these</p><p>photographs, the construction stages of the building are included in our publication for the</p><p>first time. Therefore, with these data included in our study for the first time, it is aimed to</p><p>fill the gap in the literature regarding the historical process of the building.</p><p>Kestanepazarı Mosque, which has a striking appearance in Kemeraltı bazaar with</p><p>its architectural foundation and facade design, was damaged in the Izmir earthquake of</p><p>October 30, 2020. Restoration work in the building continues.</p><p>Keywords: Kemeralti, Kestanepazari Mosque, Kızıl İbrahim</p><p><br></p><p><br></p>