Residents of Bayındır in the First Half of the 19th Century
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Özdemir, Yasin
İzmir Araştırmaları Dergisi, Vol. 11 No. 23, Uluslararası, 2025
Özet
Bu çalışma, 19. yüzyılın ilk yarısında Bayındır ve çevresinin demografik, toplumsal ve etnik yapısını Osmanlı nüfus sayımları ve arşiv belgeleri ışığında incelemektedir. Antik dönemden itibaren yerleşim sürekliliğine sahip olan Bayındır, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde özellikle Türkmen boylarının iskânı ile şekillenmiş; konargöçer ve yerleşik nüfusun iç içe geçtiği çok katmanlı bir taşra merkezi hâline gelmiştir. Çalışmada, Osmanlı idaresinin konargöçer aşiretleri denetim altına alma, vergi sistemine dâhil etme ve yerleşik hayata geçirme politikaları Bayındır örneği üzerinden ele alınmaktadır.1831 ve 1835–36 nüfus sayımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilerek Müslüman, Rum ve Ermeni nüfusun mekânsal dağılımı, mahalle ve köy ölçeğindeki nüfus yapıları ile bekâr erkek nüfusun artışı analiz edilmektedir. Bu veriler, Bayındır’ın 19. yüzyılın ilk yarısında bölgesel bir çekim merkezi hâline geldiğini ve ekonomik canlılık kazandığını göstermektedir. Gayrimüslim nüfusun özellikle kent merkezinde yoğunlaşması, Rum ve Ermeni topluluklarının ticaret ve zanaat temelli ekonomik faaliyetlerle ilişkisini ortaya koymaktadır.Ayrıca 1844 tarihli aşiret sayımı çerçevesinde Bayındır çevresinde yaşayan Yörük aşiretleri incelenerek, bu grupların nüfus büyüklükleri, hane yapıları ve ekonomik faaliyetleri değerlendirilmiştir. Çalışma, Bayındır’ın 19. yüzyıl Osmanlı taşrasında göç, iskân, etnik çeşitlilik ve toplumsal dönüşüm süreçlerinin mikro ölçekte izlenebileceği önemli bir örnek sunduğunu ortaya koymaktadır.