Öğretmenlerin İş Doyumu ile Cinsiyeti Arasındaki İlişki: Bir Meta Analiz Çalışması / The Relationship Between Teachers' Job Satisfaction and Gender: A Meta-Analysis Study
Makaleler > Derleme · 2025
Yazarlar: Erdal TOPRAKCI, Yusuf Oğuz Karabulut
e-International Journal of Educational Research, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, Education Full Text (H. W. Wilson) Database Covarage List, 2025, cilt 16, ss 63-85
Özet
Bu çalışmada, öğretmenlerin iş doyumu düzeylerinin cinsiyete bağlı etki büyüklüğünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Meta analiz çalışmasında Ulusal tez merkezinde yer alan öğretmenlerin iş doyumu ve cinsiyet ilişkisini ele alan yerli 190 adet yüksek lisans ve doktora tezinden yararlanılmıştır. Meta analiz çalışmasında; yayım yanlılığının bulunup bulunmadığı, cinsiyet değişkeninin öğretmenlerin iş doyumu üzerindeki etki büyüklüğünün ne düzeyde olduğu, etki büyüklüklerini düzenleyici değişkenler olan; çalışmanın türü, çalışmanın yapıldığı okul türü ve çalışmanın yapıldığı coğrafi bölgenin etkileyip etkilemediği sorularına yanıtlar aranmıştır. Araştırmanın birinci bulgusunda öğretmenlerin iş doyumu düzeylerinin cinsiyete göre etki büyüklüğünün çok düşük ve önemsiz düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın ikinci bulgusunda ise öğretmenlerin iş doyumu ile cinsiyet ilişkisine dair düzenleyici analizler incelendiğinde; çalışmanın türü (Yüksek lisans ve Doktora tezi), çalışmanın yapıldığı okul türü (Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul, Lise, Özel Eğitim Okulu) ve çalışmanın yapıldığı coğrafi bölgeye göre iş doyumu düzeylerinin farklılaşmadığı görülmüştür. Sonuç olarak Türkiye’de öğretmenlerin iş doyumu düzeylerinin cinsiyetten etkilenmediği ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda uygulayıcılara; okul yönetimlerinde genel olarak iş doyumuna cinsiyetin etkide bulunmadığı bilinciyle hareket etmeleri önerilir. Ayrıca iş doyumunu artırmak amacıyla yöneticilerin öğretmenlerin gelişimini destekleyici bir anlayış benimsemeleri, öğretmenlerin çalışma koşullarını iyileştirerek iş-yaşam dengelerini gözetmeleri, demokratik bir okul iklimi oluşturmaları önerilir. Araştırmacılar farklı ülkelerde karşılaştırmalı meta analiz çalışmaları gerçekleştirebilir, araştırmalarda düzenleyici değişkenlerde fark çıkan durumlar nedensel ve betimsel olarak açıklayabilecek çalışmalara yer verilebilirler. İş doyumunun okul başarısı, okul iklimi, örgütsel bağlılık vb ilişkisini inceleyen meta analiz çalışmaları gerçekleştirilebilir. Bunun yanı sıra Türkiye’deki yüksek lisans ve doktora tezleriyle sınırlı tutulan bu araştırmanın verileri geliştirilerek yurt içi ve yurt dışı çalışmalar eklenebilir.