Cumhuriyet Döneminde Türk Reklamlarını Tasarlayanlar: 1924-1944 Yılları Arasında Reklam Sektöründeki Tasarımcılar, Çizerler ve İllüstratörler
Bildiriler > Özet Bildiri · 2022
Yazarlar: Murat ÇELİK
2. Uluslararası İletişim Bilimleri Sepozyumu (ICOMS), Türkiye, Sakarya, Uluslararası, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2022-2022, ss 1-144
Özet
<p>1944 yılında faaliyete başlayan ilk özel reklam ajansı olan Faal Reklam Acentesi’nin kuruluşuna kadar geçen dönemde Cumhuriyet döneminde reklamcılık alanında çalışmalarını sürdüren ilk ve tek reklam ajansı İlancılık Kolektif Şirketi’dir. İlancılık Kolektif Şirketi’nin pazarda tek başına faaliyet gösterdiği 1923-1944 yılları arasında meslek olarak reklamcılığı taşıyan diğer grup ise tasarımcı, illüstratör, ressam, karikatürist gibi tasarımları gerçekleştiren kişilerin faaliyetleridir. Bu tasarımcılar, hayata geçirdikleri reklam çalışmalarına her zaman gerçek kimlikleriyle değil, takma isimlerle ya da işaretlerle de imzalarını atmaktadırlar. Reklamcılık tarihi içerisinde önemli yere sahip olan tüm bu tasarım ustaları, Cumhuriyet dönemindeki çok sayıdaki reklama imzalarını atmış ve ülkemiz reklamcılığının gelişimine katkı sunmuşlardır. Çalışma kapsamında, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak özel girişime ait reklam ajanslarının henüz faaliyete başlamadığı dönemde reklamcılık alanına katkı sağlamış çizerlerin, tasarımcıların ve illüstratörlerin kimler olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini ise ulusal çapta yayın yapan gazetelerin büyüklüğü ile zaman, maliyet ve kontrol güçlükleri nedeniyle “ölçüt örnekleme” yöntemi kullanılarak, ilgili dönemde yayın yasağı aldığı 103 gün dışında ulusal çapta 1924-1944 yılları arasında kesintisiz yayınlanan ve döneminin en önemli gazetelerinden olan Cumhuriyet Gazetesi’nin 7071 sayısında üzerinde imza yer alan reklamlar oluşturmaktır. İncelenen reklam örnekleri üzerinde reklamın tasarlanmasını sağlayan kişinin isminin tamamı, sadece adı ya da soyadı, adının baş harfleri veya çeşitli semboller şeklinde karşımıza çıkan imzaları üzerinden dönem reklamcılığına katkı sağlayan tasarımcılar belirlenmiştir. Bununla birlikte reklamların tasarlanmasına katkı sunan kişilerin imzaların yer aldığı reklamların biçimsel ve içerik özellikleri de içerik analizi tekniğiyle değerlendirilerek, dönemin reklamcılığının özelliklerinin neler olduğuna yanıt aranmıştır.</p>