SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Elvan ARIKAN İYİLİKCİ, Halil Mert Yurt, Elif Eymen Keysan, Nihal Ağaoğulları, Hazal Dallar, Leyla Sena Güven, Meryem Sude Özkan, Melissa Şahin, Zeynep Günhan, Ece Baykuşak, Gülin KAÇA
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 35, ss 1-27
DOI: 10.35379/cusosbil.1647141
Özet
Bu çalışmada, Türkiye’de psikoloji lisans eğitimi alan öğrencilerin sohbet botu (SB) kullanım sıklıkları ve amaçları ile bu araçlara yönelik güven ve antropomorfizm düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın ikincil amacı ise söz konusu değişkenlerin düşünme ihtiyacı ve yapay zekâ (YZ) okuryazarlığı düzeyleriyle ilişkilerini incelemektir. Bu doğrultuda, katılımcılara araştırma ekibi tarafından geliştirilen SB kullanım süreçleri ve yapay zekâya ilişkin görüşler anketi, Düşünme İhtiyacı Ölçeği ve YZ Okuryazarlığı Ölçeği uygulanmıştır. Kesitsel desene dayanan çalışma kapsamında, 18 ile 35 yaş aralığında yer alan toplam 371 Psikoloji Bölümü lisans öğrencisinden veri toplanmıştır. Çalışmanın sonuçları, psikoloji lisans öğrencilerinin SB’leri daha çok akademik bilgi edinme, ödev/rapor yazımı, çeviri ve genel bir konuda bilgi arama amaçlarıyla kullandıklarını göstermektedir. Katılımcıların SB’lere genel olarak orta düzeyde güven duydukları, ancak antropomorfizm düzeylerinin düşük olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, SB kullanım sıklığının belirli yönlerden kullanıcı güveni, YZ okuryazarlığı ve YZ’ye yönelik olumlu tutumlarla pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Buna ek olarak, güven düzeyi arttıkça SB tarafından üretilen bilgileri teyit etme ihtiyacının azaldığı belirlenmiştir. Ancak, düşünme ihtiyacı ve YZ okuryazarlığının bilgiyi teyit etme ihtiyacı ile anlamlı bir ilişkiye sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu, antropomorfizm eğilimi daha yüksek olan katılımcıların SB’lere karşı daha fazla olumlu duygu hissetmeleridir. Sonuç olarak, sohbet botu kullanım süreçlerini pek çok yönden ele alan bu çalışmanın, yapay zekâ-insan etkileşimi üzerine yapılacak gelecekteki araştırmalara kaynak oluşturması umut edilmektedir.