Dijital Çağda Bağlanmak ve Üretmek: Yeni Medya Okuryazarlığının Para-Sosyal Etkileşimle Dönüşen Rolü
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Ece Ergin, Hidaye Aydan BİLGİLİER
Yeni Medya Dergisi, Uluslararası, 2025, ss 194-210
DOI: 10.55609/yenimedya.1773190
Özet
Yeni medya ile birlikte bireyler sosyal medyada üretüketici olarak konumlanmıştır. Bu durum hem içerik üretme ve tüketme imkânı sağlamış hem de yeni medya okuryazarlık yeteneklerini geliştirmiştir. Bu bağlamda, üretüketicilerin hayranı oldukları kişilerle kurdukları para-sosyal etkileşim sonucunda sosyal medyada ürettikleri hayran kurguları ve videolar gibi hayran üretkenliklerinin yeni medya okuryazarlık düzeyleri bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan araştırmada, Instagram kullanıcılarının influencerlarla kurdukları para-sosyal etkileşim ile yeni medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda nicel araştırma yöntemine başvurulmuş ve birincil verilere ulaşmak amacıyla anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma evreni Türkiye’de yaşayan Instagram kullanıcılarından oluşmaktadır. Bu evreni temsil edebilmek için tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 18-55 yaş aralığında Instagram kullanan 385 kişi örneklem olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında, Koç ve Barut (2016)’un geliştirmiş olduğu Yeni Medya Okuryazarlık Ölçeği ile Arda (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan Para-Sosyal Etkileşim Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 20 programı aracılığıyla analiz edilmiş ve analiz sürecinde One Way ANOVA, korelasyon ve regresyon testlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, yeni medyada yer alan hayran kitlenin geliştirdikleri para-sosyal bağlar yeni medya okuryazarlık yeteneklerini geliştirdiği ve para-sosyal etkileşimin yeni medya okuryazarlığını desteklediği tespit edilmiştir.