Avrupa Bölgesinde Ekolojik Ayak İzinin Yayılımı: TVP-VAR Dinamik Bağlantılılık Analizinden Kanıtlar
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Çağla BUCAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Hakemli Üniversite Dergisi, Uluslararası, TR Dizin (Ulakbim), 2026, cilt 28, ss 356-368
DOI: 10.33707/akuiibfd.1831816
Özet
Bu çalışmada, 1961–2024 dönemi için 22 Avrupa ülkesinde ekolojik ayak izinin yayılma etkileri TVP-VAR dinamik bağlantılılık yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, Belçika ve İngiltere’nin ekolojik ayak izinin en temel vericileri olduğunu gösterirken, Portekiz ve Kıbrıs’ın ise ekolojik ayak izinin en önemli alıcıları olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca Avusturya, Bulgaristan, Çekya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda ve Romanya sisteme ekolojik ayak izini aktarırken; Danimarka, Finlandiya, Macaristan, İrlanda, Malta, Polonya, İspanya ve İsveç ise ekolojik ayak izinin alıcıları konumundadır. Ekonometrik analiz sonuçları, ekonomik olarak gelişmiş ülkelerin sisteme ekolojik ayak izi aktardığını, daha az gelişmiş ülkelerin ise bu yükü devraldığını ortaya koymaktadır. Dinamik bağlantılılık analizi, ekolojik ayak izinin ülke sınırlarıyla sınırlı kalmadığını, güçlü bir yayılım mekanizması aracılığıyla ülkeler arasında aktarıldığını göstermektedir. Ülke çiftleri arasındaki bağlantılılık ölçümleri, coğrafi yakınlığın ekolojik ayak izi aktarımı ve bağlantı yapısı üzerinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular, makro düzeyde ve bölgesel çevre politikalarının tasarımı açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.