Çevre Sağlığı Açısından Tıbbi Atıklar
Makaleler > Derleme · 2015
Yazarlar: Hür HASSOY, Seyfi DURMAZ
Toplum ve Hekim, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Ulusal, TR Dizin (Ulakbim), 2015, cilt 30, ss 343-358
Özet
<p><span style="color: rgb(119, 119, 119); font-family: "Open Sans", Arial, sans-serif;">Tıbbi atıklar; insan veya hayvanlara yönelik koruyucu hizmet, tanı koyma, tedavi ve rehabilite etme gibi hizmetlerin üretilmesi sürecinde ortaya çıkar. Tıbbi atıkların %75-90’ı genel tıbbi atıklar, %10-25’i ise enfekte, patolojik, kesici-delici, farmasötik, sitotoksik-genotoksik, kimyasal, radyoaktif atıklardır. Bu yazının amacı, tıbbi atıkların bertarafının, çevre sağlığı açısından önemini açıklayarak, halk sağlığı ve çevre sağlığı açısından tıbbi atık sorununun boyutlarını değerlendirmektir. Yüksek sıcaklıkta imha, sterilizasyon ve gömme tıbbi atıkların başlıca bertaraf yoludur. Sterilizasyon işlemi, buharla, kimyasal maddelerle ya da elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılabilmektedir. Kalıcı Organik Kirleticiler (KOK), toksik gazlar, ağır metaller, kül ve partiküler maddeler, tıbbi atıkların yakılarak bertarafı sonucunda oluşan toksik maddelerdir. KOK’lar, plastik ve PVC yakılması sırasında ortaya çıkmaktadır. KOK’lar kısa vadede zehirlenme tablosu ve ölüme, uzun vadede başta kanser olmak üzere sinir, üreme ve bağışıklık sistemi sorunlarına yol açar. Külün çevreye salınması toprağın, yüzey ve yeraltı sularının kirlenmesine neden olur. Tıbbi atıkların düzensiz depolanması, çeşitli hayvan ve vektörlerin bu atıklara erişimine olanak sağlayan bir durumdur. Toksik maddeler, hidrokarbonlar, ağır metaller ve organik maddelerin toprak ve yer altı sularına kontamine olmasıyla ve besin zincirine girmesiyle insanları ve çevreyi etkilemeleri söz konusudur. Atıkların sadece dörtte biri düzenli depolanmaktadır. Tıbbi atıklar gelişigüzel atılmakta hatta evsel katı atıklarla birlikte depolanmaktadır. Tıbbi atığın uygun olmayan bertarafında, toplumun dezavantajlı kesimleri daha fazla etkilenmektedir. Atığın bertaraf süreçlerini doğaya ve insana zararsız bir hale getirmek için uygun atık yönetimi stratejilerinin uygulamak, denetlenmesini sağlamak, toplumun bu konudaki duyarlığının yükseltilmesi gerekmektedir. Çevreyi ve halk sağlığını korumak için bu konuyu bir mücadele alanı olarak benimsemek önemlidir.</span><br></p>