“Emir GÖRODLİ" as a Version of “Köroğlu” Epic Poern and On Its “Epzot” and “Moti” Structure
Makaleler > Tam Makale · 2000
Yazarlar: Alimcan İNAYET
DergiPark (Istanbul University), Uluslararası, 2000
Özet
Bugüne kadar yapılan yayın ve çalışmalarda Köroğlu Destam'mn Uygur versiyonundan hiç bahsedilmemiştir.Oysa, başta Anadolu sahası olmak üzere, Orta Asya Türk boylarının pek çoğunda yaygın olan, hatta Tacikler, Araplar, Ermeniler ve Gürcülerce'de bilmen bu destan, Uygur sahasında da anlatılmaktadır.1994 yılında Urumçi'de yayımlanan beş destandan oluşan "Emir Göroğli" adlı kitapta 280 sayfalık bir Köroğlu metni verilmiştir1.Söz konusu metin için verilen son nota göre, bu destan, Yenisarlı halk destancısı Ebeydullah Hacı'nın, Maralveşi (Maralbaşı)'den Molla Seley Katip tarafından 1915 yılında istinsah edilip tamamlanan nüshaya dayanarak söylediği ve Ömer Eli'nin not defterine kaydettiği "Emir Gör Oğli" metninden yararlanılarak neşre hazırlanmıştır.Seley Mollam 1875 yılında Atuş'un Azak bölgesinde doğmuş, üç yaşında babası İsmail Usta(ayakkabıcı)'yla Maralveşi'ne gelmiştir.20 Temmuz 1950'de 75 yaşındayken Maralveşi'de ölmüştür.Bu nottan anlaşıldığı gibi, Köroğlu Destanı Uygurlar arasında da eskiden beri elden ele kopya edilmiş ve anlatılmıştır.Yine nottan anlaşıldığı üzere, "Emir Gör Oğli" adlı kitaptaki metin iki ayrı metnin işlenerek bir araya getirilmesinden oluşmuştur.Köroğlu Destam'nın Uygur versiyonu üzerinde Doğu Türkistan'da bugüne kadar ciddî bir bilimsel çalışma yapılmış değildir.Türkiye'de ise bu versiyon hiç bilinmemektedir.Dolayısıyla, yazımızda bunu tanıtmak ve bazı önemli hususları destanın Özbek versiyonu'ndaki paralelleriyle karşılaştırmak suretiyle incelemek istiyoruz.