Bal Arılarında Epigenetik Mekanizmaların Koloni Organizasyonundaki Etkileri
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Melis Şevval Bahar, Banu YÜCEL
Hayvansal Üretim, Uluslararası, 2026, cilt 67, ss 103-111
DOI: 10.29185/hayuretim.1909444
Özet
Bal arısı (Apis mellifera L.) kolonileri yüksek düzeyde sosyal organizasyona sahip olmaları sebebi ile davranışsal ve çevresel adaptasyonun moleküler temellerini inceleyebilmek adına benzersiz bir modeldir. Bal arılarında epigenetik mekanizmaların koloni düzeyinde yol açtığı etkiler dikkat çekicidir. Güncel literatürler, DNA metilasyonu, protein kodlamayan RNA’lar ve histon modifikasyonlarının gen ekspresyonunu dinamik bir biçimde düzenlediğini ortaya koymaktadır. İncelenen araştırmalar, epigenetik düzenlemenin biyolojik sinyallerin farklı katmanlarda işlenerek birbirini tamamlayıcı özellikte ayrılmaz bir bütün olarak çalıştığını göstermektedir. Beslenme, feromonlar ve stres faktörleri gibi çevresel etkilerin epigenetik mekanizmalar aracılığıyla gen ekspresyonunu düzenleyerek oluşturduğu fenotipik esneklik, kolonilerin hayatta kalma gücünü destekleyerek koloni sürdürülebilirliğini sağlamaktadır. Epigenetik mekanizmaların çalışma prensibinin anlaşılması ile ıslah çalışmalarının odak noktası olan genotipin tek başına belirleyici olmadığı görülmektedir. Yetiştiricilik açısından ele alındığında ise koloni performansında epigenetik düzenlemelerin etkin rol oynadığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, epigenetik perspektif çerçevesinde hem koloni hem de bireysel düzeyde ortaya çıkan etkiler vurgulanmaktadır.Anahtar Kelimeler: Bal arısı, davranışsal gelişim, epigenetik, koloni düzeni