Türkiye'de Kanserde Ağrıya Yönelik Yapılmış Hemşirelik Araştırmalarının İncelenmesi: Sistematik Derleme
Makaleler > Tam Makale · 2023
Yazarlar: ERASLAN, Dilek, Öznur USTA YEŞİLBALKAN
Gevher Nesibe Journal IESDR, Uluslararası, 2023
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2007-2017 yılları arasında kanserde ağrıya yönelik yapılmış ulusal hemşirelik çalışmalarını inceleyerek mevcut durumu ortaya koymak ve bu alanda yapılacak çalışmalara bakış açısı sağlamaktır. Bu çalışma, kanserde görülen ağrı semptomuna ilişkin yapılmış hemşirelik araştırmaları PRISMA-P (Preferred Reporting Items for Systematic review and Meta-Analysis Protocols) akış şemasına göre incelenerek yapıldığı bir literatür taramasıdır. Literatür taraması Haziran ve Temmuz 2018'de gerçekleştirilmiştir. Araştırmalara ulaşmak için ulusal veri tabanlarından "ULAKBİM Türk Tıp Dizini", "Google Akademik" ve "Yüksek Öğrenim Kurumu (YÖK)" tez merkezi veri tabanları taranmıştır. Tarama yapılırken "kanser", "hemşirelik" ve "ağrı" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Değerlendirmeye alınırken genel kanser semptomlarına yönelik çalışmalar araştırma dışı tutulup özellikle ağrıya yönelik yapılmış çalışmalar ve dâhil edilme ölçütlerine" uyan ilgili çalışmalar değerlendirme kapsamına alınmıştır. Derlemeye 13 çalışma dâhil edilmiştir. İncelenen çalışmaların 6'sı tanımlayıcı, 4'ü deneysel, 1'i yarı-deneysel ve 2'si metodolojik tasarıma sahiptir. Bu çalışmalarda verilerin çoğu anket yöntemi ve/veya yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Girişimsel araştırmalarda uygulama ve kontrol grubu oluşturularak progresif kas gevşeme egzersizi, aromaterapi masajı ve akupress yöntemi uygulanmıştır. Tanımlayıcı araştırmalarda genel olarak kanser ağrısı ile ilişkili ikincil semptomlar, etkileyen faktörler ve baş etme durumları incelenmiştir. Metodolojik çalışmalarda ağrıyı değerlendirmede kullanılan çok boyutlu bir envanter ve ağrı yönetiminde hastadan kaynaklanan engellerin belirlendiği bir ölçek kullanılmıştır. Araştırmaların çoğunda örneklem grubuna tüm kanser türleri dâhil edilmiştir. "Ağrının değerlendirilmesinde "Görsel Analog Skala" kullanılmıştır. İncelenen araştırmalar sonucunda aromaterapi masajı, refleksoloji, progresif kas gevşeme egzersizi, akupress yöntemi ve hastalara verilen eğitimin kansere bağlı ağrıyı azaltmada etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye'de onkoloji alanında ağrıya yönelik yapılmış hemşirelik çalışmaların çoğunun tez çalışması olduğu ve sıklıkla klinisyen hemşireler tarafından yapıldığı saptandı. Gelecek araştırmalarda ağrı yönetiminde kanıt temelli ve girişimsel çalışmalara gereksinim olduğu düşünülmektedir