Güneydoğu Anadolu Çanak Çömleksiz Neolitik Döneminde Sosyal Farklılaşma: Alternatif Bir Yorum
Kitapta bölümler > Araştırma Kitabı · 2023
Yazarlar: Çiler ÇİLİNGİROĞLU
Arkeolojide Kimlikler TAG-Türkiye 3. Cilt, Araştırma Kitabı, Ege Yayınları, Diğer, Uluslararası, 2023, ss 81-97, Türkiye, İstanbul
Özet
<p>Anadolu Neolitik araştırmalarında tartışılan konulardan biri Güneydoğu Anadolu toplumlarının sahip olduğu sosyo-politik örgütlenme modelidir. Sıklıkla dillendirilen görüşlerin başında Güneydoğu Anadolu Çanak Çömleksiz Neolitik Döneminin dikey hiyerarşiye sahip, sınıflı toplumlar tarafından şekillendiği gelmektedir. Hatta Göbeklitepe vb. anıtsal mimari taşıyan alanlarda “ruhban sınıfı” olarak nitelendirilen ayrıcalıklı bir “elit sınıfın” emek ve üretim üzerinde ideolojik tahakküm kurarak etkin oldukları belirtilmektedir. Çizgisel ve ilerlemeci nosyona sahip modernist düşünceye dayalı bu tipte öneriler antropolojik saha çalışmalarının sağladığı görüden beslenmediği gibi, henüz nesnel bir arkeolojik analize de tabi tutulmamıştır. </p><p>Bu makalede, avcı-toplayıcı ideolojisi ve sosyal örgütlenme biçimleriyle somut arkeolojik ve biyolojik antropolojik bulgular dikkate alınarak, Güneydoğu Anadolu Çanak Çömleksiz Neolitik toplumlarındaki sosyal yapı yeniden tartışmaya açılacaktır. Başarı-temelli ve erkek-merkezli bir sosyal yapıya sahip olduğunu savunduğum bu toplumlar kolektif emeği örgütlerken kozmik ve sosyal düzeni pekiştiren şölen etkinliklerini etkin bir biçimde kullanıyordu. </p><p><br></p>