Behaviour change techniques taxonomy: Turkish translation and use in psychology research
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Doğru, Onur Cem, Peker, Mehmet, Yavaslar Dogru, Yesim
Türk Psikoloji Yazıları, Vol. 29 No. 56, Uluslararası, 2025
Özet
Davranış değiştirme sağlık, güvenlik, eğitim, ve klinik uygulamalar başta olmak üzere birçok psikoloji alt alanında temel bir hedef olarak öne çıkmaktadır. Ancak farklı disiplinlerde yürütülen müdahale çalışmalarında kullanılan yöntemlerin ve tekniklerin ortak bir dil ile kullanamaması, bilimsel birikimin karşılaştırılabilirliğini ve birikimli ilerlemesini sınırlamaktadır. Bu soruna çözüm sunmak amacıyla geliştirilen Davranış Değiştirme Teknikleri (DDT) Taksonomisi v1, farklı davranışlara yönelik müdahalelerde kullanılan teknikleri sistematik bir şekilde tanımlamakta ve sınıflandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, DDT Taksonomisi v1’i Türkçeye kazandırmak, okuyuculara nasıl kullanılacağını örneklerle tanıtmak ve bu sistemin farklı davranış türlerine uygulanabilirliğini göstermektir. Bu bağlamda, fiziksel aktiviteyi artırma, gençlerde saldırganlığı azaltma ve iş yerinde güvenlik davranışlarını geliştirme gibi örnek davranışlar üzerinden seçili DDT’lerin nasıl kodlanabileceği ve uygulanabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, taksonominin bazı metodolojik ve yapısal sınırlılıklarına da değinilmiş ve klinik uygulamalarda nasıl kullanılabileceğine dair öneriler sunulmuştur. Çalışma hem araştırmacıların hem de uygulayıcıların davranış değiştirme süreçlerinde ortak bir terminoloji kullanmalarını teşvik ederek, DDT Taksonomisinin Türkçe literatürde etkin bir biçimde kullanılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.