Bir tıp fakültesinin birinci sınıf öğrencilerinde 2012-2015 arasında sigara ve nargile kullanımı
Makaleler > Tam Makale · 2015
Yazarlar: İsabel Raika DURUSOY, Aliye MANDIRACIOĞLU, Zeliha Öcek, Ali Osman Karababa, Hediye Aslı DAVAS ERDEMLİ
18. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Uluslararası, 2015
Özet
Giris ve Amac Tip fakultesi ogrencileri, gelecekte saglik davranisi konusunda topluma rol-model olma acisindan onemli bir gruptur. Ancak literaturde sinif ilerledikce sigara kullanim oraninin arttigi bildirilmektedir. Son yillarda alinan tutun kontrol onlemleriyle genclerin sigara iciciliginin azalmasi beklenebilir, diger yandan endustrinin gencleri hedeflemesi ve tutun epidemisinde Turkiye’nin bulundugu evre geregi artis da gozlenebilir. Bu arastirmanin amaci 2012, 2013 ve 2014 yillarinda … Tip Fakultesi’nde okumaya baslayan genclerin sigara ve nargile kullanim oranlarini karsilastirmak ve iliskili bazi etmenleri irdelemektir. Gerec ve Yontem Kesitsel tipteki bu arastirma kapsaminda orneklem alinmayip tum … Tip Fakultesi birinci sinif ogrencilerine ulasilmasi hedeflenmistir. Sigara birakma programlarini tanitan bir uygulama dersinin hemen oncesinde 13 soruluk bir degerlendirme formu oz bildirim yontemiyle 2013, 2014 ve 2015 yillarinin Subat aylarinda sirasiyla 342(%95,5), 407(%95,5) ve 408(%94,0) olmak uzere toplam 1157 ogrenciye uygulanmistir. Arastirmanin bagimli degiskenleri sigara ve nargile kullanimi ve denemis olma, bagimsiz degiskenleri ise egitim yili, yas, cinsiyet, mezun olunan lise, yasanilan yer, aile ve arkadaslarinin sigara icme durumu ve alkol kullanimidir. Hic sigara icmemis, icip birakmis ve denemis ancak surdurmemis olan ogrenciler sigara icmeyen, hergun icen veya hergun olmasa da haftada birkac adet icen ogrenciler, sigara icen olarak siniflandirilmistir. Cinsiyet, mezun olunan okul, yasadiklari yer, akrabalarinin sigara icme durumunun bagimli degiskenlerle iliskisi ki-kare testiyle analiz edilmistir. Yas ortalamalari t testi ile karsilastirilmistir. Egitim yili, ogrencinin alkol kullanma sikligi ve arkadaslarinin arasinda sigara icenlerin oraninin bagimli degiskenlerle iliskisi egimde ki-kare testi ile incelenmistir. Bulgular Ogrencilerin yas ortalamasi 19,5±1,0 (18-26)’dir, %56,0’i (n=644) erkektir, %43,2’si (499) fen lisesi, %42,6’si (492) Anadolu lisesi mezunudur ve %54,1’i (623) ogrenci yurdunda kalmaktadir. Tip fakultesi birinci sinif ogrencilerinin 2013, 2014 ve 2015 yillarinda sigara icme oranlari sirasiyla %10,0; %11,5; %13,2 (p=0,165); denemis olma oranlari ise %30,5; %34,4 ve %35,5’tir (p=0,153). Nargile kullanma oranlari sirasiyla %18,5; %20,5; %12,6 (p=0,024); denemis olma oranlari ise %49,9; %50,6 ve %48,0’dir (p=0,599). Sigarayi icen (20,2±1,6) ve deneyen (19,8±1,2) ogrencilerin yas ortalamalari, icmeyen (19,5±0,9) ve denemeyenlerin (19,4±0,9) yas ortalamalarindan yuksektir (her iki p<0,001). Nargileyi deneyenlerin yas ortalamasi hic icmeyenlerden fazlayken (sirasiyla 19,7±1,1 ve 19,4±0,9, p<0,001) nargile kullanan ve kullanmayanlarin yas ortalamalari arasinda fark saptanmamistir (sirasiyla 19,7±1,1 ve 19,5±1,0, p=0,055). Erkek ogrencilerin hem sigarayi hem nargileyi icme ve deneme oranlari, kadinlardan daha fazladir(p<0,001). Ailesinde sigara icen birey bulunan ogrencilerin de benzer sekilde sigarayi ve nargileyi icme ve deneme oranlari daha yuksektir(p<0,010). Arkadaslarinin sigara icme orani arttikca ogrencinin de sigarayi ve nargileyi deneme ve icme oranlari artmaktadir (p<0,001); ornegin arkadaslarinin hicbiri sigara icmeyen 152 ogrencinin sadece biri (%0,7) sigara icerken, arkadaslarinin azi sigara icen 612 ogrencinin %4,4’u, arkadaslarinin yarisi sigara icen 219 ogrencinin %17,8’i, arkadaslarinin cogu icen 156 ogrencinin %40,4’u, arkadaslarinin hepsi icen 16 ogrencinin %31,3’u sigara icmektedir (p<0,001). Arkadaslariyla evde kalan ogrencilerin sigara icme(%21,8) ve deneme(%44,0) orani en yuksek iken ogrenci yurdunda kalanlarda bu oranlar %10,0 ve %33,1, ailesiyle ayni evde kalanlarda %6,4 ve %25,7’dir (her iki p<0,001). Nargile icin de benzeri durum soz konusudur. Ev arkadasi sigara icenlerin sigara ve nargileyi icme ve deneme oranlari daha yuksektir. Ev arkadasi sigara icenlerin %69,2’si nargileyi denemistir. Alkol kullanim sikligi arttikca, sigara ve nargile icme ve deneme oranlari artmaktadir. Sonuc ve Oneriler Sigara icme ve deneme oranlarinda ilimli bir artis gozlenmekle beraber istatistiksel olarak anlamli degildir. Daha uzun sure gozlem yapilmasi yararli olabilir. Nargile icme oranlarinda anlamli bir azalma gozlenirken deneme oranlarinda bir degisim izlenmemektedir. Ancak ogrencilerin yarisinin universite birinci sinifin ortasindayken sigaraya gecis nesnesi olan nargile deneyiminin olmasi dusundurucudur ve bu konuda alinacak onlemlerde universite oncesi donemin hedeflenmesi gerektigini ortaya koymaktadir. Arkadaslar, sigara ve nargile kullanimi ve deneyimi uzerine aileden daha fazla etkili gorunmektedir. Akran egitimi veya gencleri bilinclendirici etkinlikler onerilebilir. Anahtar sozcukler: sigara, nargile, tip ogrencisi