Mythology in the Art of Opera within the Sample of the Opera of Gilgamesh
Makaleler > Tam Makale · 2023
Yazarlar: Bernis DANIŞMAN, Esin DE THORPE MILLARD
Kesit Akademi, Uluslararası, 2023, cilt 9, ss 346-364
DOI: 10.29228/kesit.73502
Özet
Mitoloji, insanlık tarihi var olduğu andan itibaren, insanın hayatında olan bir olgudur. İnsanların, hiçbir bilimsel kaynağı olmadığı dönemlerde, doğa olaylarını anlama ve tanımlama biçimi, mitolojinin oluşmasında önemli rol oynamaktadır. Mitoloji, tarih boyunca, her alanda olduğu gibi sanat alanında da karşımıza çıkmaktadır. Sanat alanına baktığımızda, mitoloji her zaman sanatçılara ilham kaynağı olmuştur. Sanatın ortaya çıktığı anlardan itibaren mitolojik karakterleri görebilmekteyiz. Bu durum gerek mimaride gerek resim sanatında gerekse heykel sanatında günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Opera sanatında da mitoloji, diğer sanat dallarında olduğu gibi etkili bir rol üstlenmiştir. İlk bestecilerden itibaren mitolojik karakterler ve olaylar, sahnede boy göstermektedir. Opera tarihinin başından itibaren, birçok operanın konusu mitolojik ögeler içermektedir. Daha çok Yunan mitolojisi ile karşımıza çıkan opera eserlerinin, ilerleyen dönemlerde, opera sanatının farklı coğrafyalara yayılmasıyla birlikte, konu yelpazesi de genişlemiştir. Türk opera sanatı, Cumhuriyet’in ilanından sonra gelişmeye başlamış, aynı batıda olduğu gibi ülkemizde de öncelikli konular mitolojik olaylar olmuştur. Gılgamış Destanı, tarihin ilk yazılı destanı olarak kabul edilmektedir ve on iki tabletten oluşmaktadır. Binlerce yıl önce Sümer’de yaşamış olan kahraman kralın hikâyelerini anlatan destan, kil tabletlere yazılmış ancak zaman içinde bozulmalardan kaynaklı bazı boşluklar oluşmuştur. Gılgamış Destanı, Uruk kentinde yaşayan kral Gılgamış’ın ölümsüzlüğü aramak için çıktığı yolculukta başına gelenleri anlatmaktadır. Gılgamış, ölümsüzlüğü arayan bir ölümlü olarak anılır ve günümüzde hala etkili bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Gılgamış Destanı, çok kez tiyatro ve opera sahnesinde, sinemada ve edebiyatta karşımıza çıkmıştır. İkinci kuşak Türk bestecilerinden Nevit Kodallı, Gilgameş operası ile Sümer mitolojisini ele almış, günümüze kadar uzanan bu etkileyici hikâyeyi izleyiciyle buluşturmuştur.