HEKIMLERIN KLINIK KARAR VERME SURECI VE SAĞLIK UYGULAMA TEBLIGI'NIN ROLU
Makaleler > Tam Makale · 2017
Yazarlar: Orhun Mut, Feride Bilgehan AKSU TANIK, Şafak Taner, Serdar Payzın, Kevser Vatansever
19. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, Uluslararası, 2017
Özet
Giris ve Amac: Saglikta Donusum Programinin bilesenlerinden biri olan Saglik Uygulama Tebligi (SUT) 15 Haziran 2007’de yururluge girmistir. SUT ile hastanelere nasil geri odeme yapilacagina iliskin hukumler ve esaslar bulunmaktadir. Hastanelerin ve hekimlerin bu hukum ve esaslara uymalari istenmektedir. Aksi takdirde geri odemeler masraflari karsilamaya yetmeyecegi icin hastaneler maddi zararlarla yuzlesmek durumundadirlar. Bu nedenle hekimlerin klinik kararlarini alirken SUT’ tan etkilenmeleri olasidir. Turkiye’de Hastalik Yuku icinde Akut Miyokart Enfarktusu (AME) birinci sirada yer almaktadir. Kalp hastaliklarinin tedavisinde giderek daha pahali teknolojiler kullanilmaktadir, hizmete talep artmakta ve hizmete erisimin gerekcelendirilmesi gun gectikce daha fazla gundeme gelmektedir. Sorunlarin karmasik olmasi, teknolojinin yuksek maliyeti, hastalarin aciliyeti ve insanlarin duygusal tepkileri kardiyak bakima eslik etmekte ve onceliklerin belirlenmesini zorlastirmaktadir. Sagliga Bakis Raporunda Turkiye’de AME icin 30 gun icindeki olum hizi % 10,7’dir ve OECD ortalamasinin ustundedir. Yine ayni raporda Turkiye’de AME icin hastanede kalis sureleri ise OECD ortalamasindan kisadir. Bu noktadan hareketle; calismamiz, kardiyoloji uzmanlarinin klinik karar sureclerinin nelerden etkilendigini, SUT’un, hekimlerin klinik karar sureclerini nasil etkiledigini belirlemek amaciyla planlanmistir. Gerec ve Yontem: Tanimlayici tipte planlanan calismamizda, Aksu Tanik ve Arkadaslari tarafindan gelistirilen Crombach’s α katsayisi 63,4 olan, SUT hukumlerinden yola cikilarak gelistirilen tutum ve davranis olcegi kullanilmistir. Bu olcekte klinik karar sureclerindeki tutum ve davranislari olcmek icin besli Likert ozelliginde 9 davranis, 18 tutum olmak uzere 27 madde bulunmaktadir. Olcek 4 faktorden olusmaktadir: Pakette kalma, maliyet etkinlik, esit erisim, paketi genisletme. Tutum ve davranis olceginin yani sira uzman hekimlere ait sosyodemografik degisenler, egitim gorevi olup olmadigi, uzmanlikta gecirdigi sure, girisimsel islem yapip yapmadigi ve calisilan kurumun tipi de sorgulanmistir. Calismanin evrenini Ekim 2016 tarihinde Turk Kardiyoloji Dernegi’nin Antalya’da duzenledigi Kardiyoloji kongresine katilan kardiyoloji uzmanlari olusturmaktadir. Calisma icin orneklem belirlenmemis, calismaya katilmaya gonullu olan tum kardiyoloji uzmanlari kabul edilmistir. Veri toplama formlarini hekimler kendileri doldurmuslardir. SPSS Statistical Package® 21.0 paket programinda; sayi ve yuzde dagilimlari ile ortalama ve standart hata hesaplanmistir. Bulgular: Calismamiza katilan 141 kardiyoloji uzmaninin %79,3’u erkekti. Sadece % 19,7’sinin ogretim gorevi varken %71,6’si girisimsel islem yapiyordu. Katilimci hekimlerin %80,9’u kamuda calismaktaydi. Calismamiza katilan hekimlerin yas ortalamasi 35,17±5,86 iken ortalama 5,46±4,59 yildir uzmanlik yapmaktaydilar. Kullanilan olcek dort faktorden olusmaktadir. Katilimcilarin verdikleri yanitlarin puanlarinin faktor gruplarina gore dagilimi sirasiyla; Faktor 1 icin 19,17 ± 4,27; Faktor 2 icin 10,88 ±2,36; Faktor 3 icin 12,57±1,56 ve faktor 4 icin 10,41±2,36 olarak saptandi. Sonuc ve Oneriler: Hekimlerin klinik karar sureclerinde SUT’un etkisini arastiran calismamizda; alinan puan ne kadar yuksek ise hekimlerin klinik kararlarini verirken o duzeyde SUT’tan etkilendiklerini varsaymaktadir. Hekimlerin verdikleri yanitlarin puanlari 2,3 ve 4. Faktor gruplarinda daha yuksektir. Daha fazla madde iceren Faktor 1’de calismaya katilan hekimlerin diger faktor gruplarina gore daha kararsiz kaldiklari ancak islem grubu/paket kapsamina kalmaya egilimli olduklari ve paketi asmadigi surece daha az maliyet etkin olan tedavileri tercih edebildikleri gorulmustur. Ozellikle daha yuksek puan alinan maddelerin olusturdugu faktor 3’te; Hekimlerin daha maliyet etkin tedavilerin tercih edilmesini ve aciliyete oncelik verilmesini dusundukleri gorulmustur. Faktor 4’te hekimlerin islem grubu/paket kapsaminda kalinmasi gerektigini dusundukleri ve buna uygun davrandiklari gorulmustur. Calismanin kisitli bir uzman grubunda ve tek bir uzmanlik dali uzerinden yapilmasi calismanin sinirliliklarini olusturmaktadir. Eksik yanlarini guclendirmek adina daha genis ve farkli gruplarda yapilmasi planlanmistir. Anahtar Kelimeler: Saglik uygulama tebligi, klinik karar alma, maliyet etkinlik, olcek