Yapay Zekâ, Yazarlık ve Filolojik Otoritenin Dönüşümü: Eleştirel AI Filolojisi Üzerine
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Eren ALKAN
SÖYLEM Filoloji Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 11, ss 806-822
DOI: 10.29110/soylemdergi.1854965
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ temelli dil modelleri tarafından üretilen metinlerin filolojik statüsünü sorgulayarak, filolojinin yazarlık, özgünlük, üslup ve alıntı gibi temel kavramların, çağdaş metin üretim rejimleri karşısında nasıl dönüştüğünü tartışmaktadır. Mevcut akademik literatürde yapay zekâ metinleri çoğunlukla etik riskler, intihal kaygıları ve pedagojik kullanım sınırları çerçevesinde ele alınırken, bu makale söz konusu metinleri doğrudan filolojik incelemenin nesnesi hâline getirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, “eleştirel AI filolojisi” olarak adlandırılan kavramsal bir yaklaşım önererek, yapay zekâ metinlerini teknik çıktılar ya da insan yazarlığın eksik taklitleri olarak değil, özgül üretim koşullarına sahip yeni bir metinsellik biçimi olarak ele alır. Kavramsal ve yorumlayıcı nitel analiz yöntemiyle yürütülen inceleme, yapay zekâ metinlerinde yazarlığın olasılıksal olarak dağılması, üslubun normatif ve güvenli bir söylem alanında düzleşmesi ve alıntının görünmezleşmesi olgularına odaklanmaktadır. Bulgular, akademik otoritenin bireysel yazarlık ve açık referans zincirlerinden ziyade söylemsel düzenlilik ve kabul edilebilirlik üzerinden yeniden kurulduğunu göstermektedir. Sonuç olarak makale, yapay zekâ metinlerinin filolojiyi krize sokan bir tehdit değil, filolojik düşüncenin tarihsel olarak yeniden konumlanmasını zorunlu kılan bir imkân sunduğunu savunmaktadır.