Chatgpt’nin Ürettiği Kurgusal Anlatılarda Serbest Dolaylı Söylemin Kullanımı
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Bahar DERVİŞCEMALOĞLU, Ebru Özlem Yılmaz
HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, MLA International Bibliography, 2025, cilt 11, ss 670-689
Özet
İlk sürümü 30 Kasım 2022 tarihinde, son sürümü ise 13 Mayıs 2024 tarihinde piyasaya sürülen ChatGPT, OpenAI tarafından geliştirilmiş, belirli bir girdiden hareketle insan benzeri metinler oluşturabilen bir dil üretim modeli ve yapay zekâ sohbet robotudur. Bu çalışmada bağlamı idrak etme, doğal ve tutarlı bir izlenim uyandıran metinler üretme, insan benzeri yanıtlar verme kabiliyetiyle mevcut yapay zekâ araçları arasında en popüler sohbet robotlarından biri olarak dikkat çeken ChatGPT’nin ürettiği kurgusal anlatılarda serbest dolaylı söylemin kullanımı ele alınacaktır. Bilindiği gibi serbest dolaylı söylem, hem “serbest dolaylı söz”ü hem de “serbest dolaylı düşünce”yi içine alan kapsayıcı bir terimdir. Sözün ve düşüncenin temsilindeki en karmaşık kategorilerden biri olarak kabul edilen bu söylem türü, karakterin üslubuna özgü ifadelerin korunarak anlatıcının söylemi içinde aktarılmasına dayanır. Öte yandan serbest dolaylı söylemin “söz”ün ve “düşünc”enin temsilinde yarattığı söylem etkileri birbirinden farklıdır. Anlatılarda benimsenen bakış açısı/anlatı durumları, kullanılan karakterleştirme ve aktarım teknikleri de söylemin niteliğini (mimetiklik ya da diegetiklik derecesini) ve kullanım sıklığını etkiler. Bu kapsamda ChatGPT’ye yirmi ayrı komut verilerek farklı özelliklerde yirmi adet kurgusal anlatı (hikâye) üretmesi sağlanmış, söz konusu anlatılar içerdikleri söylem çeşitliliği ve “serbest dolaylı söylem” kullanımı açısından incelenerek birtakım sonuçlara ulaşılmıştır.