The Transformation of the Cinema Labour Regime in the Age of Artificial Intelligence: An Exploratory Analysis from the Perspectives of Film Producers from Eleven Countries
Articles > Article · 2026
Authors: İbrahim Sertaç KASAPLAR, Dilek Takımcı
Kültür ve İletişim, Other Refereed National Journals, National, TR DİZİN (ULAKBİM), 2026, vol 29, pp 351-382
DOI: 10.18691/kulturveiletisim.1949875
Summary
<p>Yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşması, sinema endüstrisi açısından teknik bir yenilik olmanın ötesine geçerek emek-sermaye ilişkilerinin yeniden yapılandığı bir alana evrilmiştir. Bu dönüşüm platform kapitalizmi ve algoritmik üretim çerçevesinde şekillenmekte; yaratıcı emeğin özerklik alanını, mesleki rolleri ve telif rejimlerini yeniden tanımlamaktadır. Buna karşın alanyazında bu dönüşümü yapımcı perspektifinden ve birden çok ülke bağlamını bir arada ele alan çalışmalar görece sınırlıdır. Bu çalışma, sinema emek rejiminin üretim sürecinin tüm aşamalarını koordine eden düğüm noktası olarak film yapımcılarının deneyimlerine odaklanmaktadır. Araştırma, küresel film üretiminin yoğunlaştığı 11 ülkeden (ABD, Hindistan, Japonya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Almanya, Kanada, İspanya, Meksika ve Türkiye) birer film yapımcısıyla yürütülen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelere dayanan, çok ülkeli ve keşfedici bir nitel desende tasarlanmıştır; veriler tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, yapay zekânın post-prodüksiyon ve ön hazırlık aşamalarında hızla yaygınlaştığına, prodüksiyon aşamasında ise insani etkileşime dayalı bir direnç hattıyla karşılaştığına; yapay zekâ süpervizörlüğü ve prompt mühendisliği gibi yeni hibrit roller belirse de bunların yerinden edilen geleneksel görevleri nicel olarak telafi etmediğine işaret etmektedir. Telif, rıza ve gelir paylaşımı eksenli kolektif tepkiler, görüşülen yapımcıların deneyimlerinde her ülkenin emek rejimi ve hukuki altyapısına göre farklılaşan biçimler almaktadır. Çalışma, üretimin tüm aşamalarını birlikte düşünen ve yapımcının bütüncül konumunu analizin merkezine yerleştiren keşfedici bir emek rejimi analizi sunarak, yapay zekâ-sinema tartışmasına kuramsal ve ampirik düzeyde katkı sağlamayı amaçlamaktadır.</p>