Yapay Zekâ Çağında Sinema Emek Rejiminin Dönüşümü: 11 Ülkeden Film Yapımcılarının Perspektifinden Keşfedici Bir Analiz

Makaleler > Tam Makale · 2026

Yazarlar: İbrahim Sertaç KASAPLAR, Dilek Takımcı

Kültür ve İletişim, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Ulusal, TR Dizin (Ulakbim), 2026, cilt 29, ss 351-382

DOI: 10.18691/kulturveiletisim.1949875

Özet

<p>Yapay&nbsp;zekâ&nbsp;teknolojilerinin&nbsp;yaygınlaşması,&nbsp;sinema&nbsp;endüstrisi&nbsp;açısından&nbsp;teknik&nbsp;bir&nbsp;yenilik&nbsp;olmanın&nbsp;ötesine&nbsp;geçerek&nbsp;emek-sermaye&nbsp;ilişkilerinin&nbsp;yeniden&nbsp;yapılandığı&nbsp;bir&nbsp;alana&nbsp;evrilmiştir.&nbsp;Bu&nbsp;dönüşüm&nbsp;platform&nbsp;kapitalizmi&nbsp;ve&nbsp;algoritmik&nbsp;üretim&nbsp;çerçevesinde&nbsp;şekillenmekte;&nbsp;yaratıcı&nbsp;emeğin&nbsp;özerklik&nbsp;alanını,&nbsp;mesleki&nbsp;rolleri&nbsp;ve&nbsp;telif&nbsp;rejimlerini&nbsp;yeniden&nbsp;tanımlamaktadır.&nbsp;Buna&nbsp;karşın&nbsp;alanyazında&nbsp;bu&nbsp;dönüşümü&nbsp;yapımcı&nbsp;perspektifinden&nbsp;ve&nbsp;birden&nbsp;çok&nbsp;ülke&nbsp;bağlamını&nbsp;bir&nbsp;arada&nbsp;ele&nbsp;alan&nbsp;çalışmalar&nbsp;görece&nbsp;sınırlıdır.&nbsp;Bu&nbsp;çalışma,&nbsp;sinema&nbsp;emek&nbsp;rejiminin&nbsp;üretim&nbsp;sürecinin&nbsp;tüm&nbsp;aşamalarını&nbsp;koordine&nbsp;eden&nbsp;düğüm&nbsp;noktası&nbsp;olarak&nbsp;film&nbsp;yapımcılarının&nbsp;deneyimlerine&nbsp;odaklanmaktadır.&nbsp;Araştırma,&nbsp;küresel&nbsp;film&nbsp;üretiminin&nbsp;yoğunlaştığı&nbsp;11&nbsp;ülkeden&nbsp;(ABD,&nbsp;Hindistan,&nbsp;Japonya,&nbsp;Birleşik&nbsp;Krallık,&nbsp;Fransa,&nbsp;İtalya,&nbsp;Almanya,&nbsp;Kanada,&nbsp;İspanya,&nbsp;Meksika&nbsp;ve&nbsp;Türkiye)&nbsp;birer&nbsp;film&nbsp;yapımcısıyla&nbsp;yürütülen&nbsp;yarı&nbsp;yapılandırılmış&nbsp;derinlemesine&nbsp;görüşmelere&nbsp;dayanan,&nbsp;çok&nbsp;ülkeli&nbsp;ve&nbsp;keşfedici&nbsp;bir&nbsp;nitel&nbsp;desende&nbsp;tasarlanmıştır;&nbsp;veriler&nbsp;tematik&nbsp;analizle&nbsp;çözümlenmiştir.&nbsp;Bulgular,&nbsp;yapay&nbsp;zekânın&nbsp;post-prodüksiyon&nbsp;ve&nbsp;ön&nbsp;hazırlık&nbsp;aşamalarında&nbsp;hızla&nbsp;yaygınlaştığına,&nbsp;prodüksiyon&nbsp;aşamasında&nbsp;ise&nbsp;insani&nbsp;etkileşime&nbsp;dayalı&nbsp;bir&nbsp;direnç&nbsp;hattıyla&nbsp;karşılaştığına;&nbsp;yapay&nbsp;zekâ&nbsp;süpervizörlüğü&nbsp;ve&nbsp;prompt&nbsp;mühendisliği&nbsp;gibi&nbsp;yeni&nbsp;hibrit&nbsp;roller&nbsp;belirse&nbsp;de&nbsp;bunların&nbsp;yerinden&nbsp;edilen&nbsp;geleneksel&nbsp;görevleri&nbsp;nicel&nbsp;olarak&nbsp;telafi&nbsp;etmediğine&nbsp;işaret&nbsp;etmektedir.&nbsp;Telif,&nbsp;rıza&nbsp;ve&nbsp;gelir&nbsp;paylaşımı&nbsp;eksenli&nbsp;kolektif&nbsp;tepkiler,&nbsp;görüşülen&nbsp;yapımcıların&nbsp;deneyimlerinde&nbsp;her&nbsp;ülkenin&nbsp;emek&nbsp;rejimi&nbsp;ve&nbsp;hukuki&nbsp;altyapısına&nbsp;göre&nbsp;farklılaşan&nbsp;biçimler&nbsp;almaktadır.&nbsp;Çalışma,&nbsp;üretimin&nbsp;tüm&nbsp;aşamalarını&nbsp;birlikte&nbsp;düşünen&nbsp;ve&nbsp;yapımcının&nbsp;bütüncül&nbsp;konumunu&nbsp;analizin&nbsp;merkezine&nbsp;yerleştiren&nbsp;keşfedici&nbsp;bir&nbsp;emek&nbsp;rejimi&nbsp;analizi&nbsp;sunarak,&nbsp;yapay&nbsp;zekâ-sinema&nbsp;tartışmasına&nbsp;kuramsal&nbsp;ve&nbsp;ampirik&nbsp;düzeyde&nbsp;katkı&nbsp;sağlamayı&nbsp;amaçlamaktadır.</p>

Detay görüntüle