The Role of Archaeometric Data in the Preventive Conservation of Textile Artifacts
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Abidin, Alper Fatih, Tozun, Hatice
Ege Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 7 No. 1, Uluslararası, 2026
Özet
Tarihî tekstil eserler, selüloz ve protein temelli liflerden oluşan organik yapıları nedeniyle kültür varlıkları arasında çevresel koşullara en duyarlı malzeme gruplarından birini oluşturur ve malzeme bilimi yaklaşımıyla çok katmanlı polimer sistemler olarak ele alınır; bu organik yapı zaman içinde fiziksel, kimyasal ve biyolojik bozunma süreçlerinin etkisi altında kalırken ışık, sıcaklık, bağıl nem ile atmosferik kirleticiler tekstil liflerinin yapısal stabilitesini doğrudan etkileyen başlıca çevresel faktörler arasında yer alır. Tekstil eserlerin korunması günümüzde restorasyon müdahalelerinin ötesine geçen bir yaklaşımla ele alınmakta; bozunma süreçlerinin ortaya çıkmasını önlemeye yönelik önleyici koruma uygulamaları konservasyon çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Arkeometrik analiz yöntemleri tekstil malzemelerinin lif yapısını, boya bileşimini ve bozunma mekanizmalarını ortaya koyarak konservasyon süreçlerinde kullanılabilecek bilimsel verilerin elde edilmesini mümkün kılar. Bu çalışmada, tekstil eserlerin korunmasında kullanılan arkeometrik analiz yöntemleri sistematik ve analitik bir yaklaşımla ele alınmış, bu yöntemlerden elde edilen verilerin önleyici koruma stratejilerinin belirlenmesindeki işlevi değerlendirilmiştir. Lif türünün, boya bileşiminin ve bozunma mekanizmalarının analitik yöntemlerle tanımlanması çevresel koşulların belirlenmesine yönelik bilimsel bir temel oluştururken aynı veriler risk faktörlerinin değerlendirilmesine ve konservasyon kararlarının nesnel verilere dayandırılmasına imkân tanımaktadır. Bu sayede arkeometrik analizlerden elde edilen bulgular tekstil eserlerin korunmasına yönelik veri temelli yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlamakta ve kültürel mirasın uzun dönemli sürdürülebilir korunmasına yönelik bilimsel bir bağlam sunmaktadır.