Relationship of Lysosomal Storage Diseases (LSD) with Autophagy
Makaleler > Tam Makale · 2022
Yazarlar: Seda Keskin, İsmail Mert Alkaç, Burcu Çerçi
Van Medical Journal, Uluslararası, 2022, cilt 29, ss 445-453
Özet
Lizozomlar hücre için hayati öneme sahip, asidik iç pH'larından ötürü benzersiz özellikteki organellerdir.Hücre içerisinde lizozomların, kolesterol homeostazisi, yüzey reseptörlerinin down-regülasyonu, patojenlerin inaktivasyonu, hücresel atıkların dönüşümü gibi birçok önemli görevi bulunmaktadır (1).Lizozom biyogenezinde, erken endozomlar multiveziküler cisimleri (geç endozom) oluşturmak için olgunlaşırlar ve lizozomlarla füzyon ile kaynaşırlar.Lizozomlar proteinler, lipitler, nükleik asitler gibi hücre için büyük öneme sahip birçok yapıtaşının yıkımından sorumludur.Bu yıkım ürünleri ya biyosentetik yolaklarla geri kazandırılır ya da enerji üretiminde kullanılır.Hücre kaynaklı veya yabancı materyaller yıkım için lizozoma endositoz, fagositoz, otofaji Özet Lizozomlar, hücredeki hasarlı bileşenleri veya görevini tamamlamış yapıları, içerisinde barındırdığı hidrolitik enzimler sayesinde parçalayan organellerdir ve otofajik yolağın son basamağında görev alırlar.Evrimsel olarak korunmuş bir lizozomal yolak olan otofaji, amino asit açlığı, katlanmamış proteinlerin birikimi veya viral enfeksiyon gibi stres koşullarında etkinleşir.Otofajinin temel görevi, hasarlı proteinleri, organelleri ve enfeksiyon kaynağını oluşturan mikroorganizmaları ortadan kaldırmaktır.Bu parçalanma mekanizması sırasında, lizozomlarla hasarlı proteinleri taşıyan otofajik veziküllerin etkileşmesi sonucunda otofagozomlar oluşur ve bu oluşum hücresel mekanizmalar ile sıkı bir şekilde kontrol altında tutulmaktadır.Bu etkileşim sırasında meydana gelen bir hasar, hücresel homeostazı bozabilir ve organizmanın hayatta kalmasına engel teşkil edebilir.Lizozomal Depo Hastalıkları (LDH), lizozomal enzimleri kodlayan genlerde oluşan mutasyonlar sonucu gelişen ve oldukça sık görülen insan genetik hastalıklarından biridir.Şimdiye kadar, 70'ten fazla LDH tanımlanmıştır.LDH esas olarak lizozomlardaki enzimlerin veya lizozomla ilişkili proteinlerin işlevsel bozukluklarından kaynaklanır.Meydana gelen bu bozukluklar, sindirilmemiş makromoleküllerin hücrelerde birikmesine yol açarak, bulundukları organların işlevlerinin düzgün bir şekilde sürdürülmesini tehlikeye sokabilir.LDH, özellikle hastalığın erken evrelerinde başta sinir sistemi olmak üzere iskelet sistemi ve retiküloendotelyal sistemde birçok sistemik hasara neden olabilir.Otofajinin modülasyonu ve yeniden aktivasyonu LDH için yeni bir terapötik yaklaşım olarak kabul edilir.Bu derlemede lizozomal depo hastalıkları ve otofaji arasındaki ilişkinin genel mekanizmaları, tedavi yaklaşımlarıyla birlikte değerlendirilmiştir.