YENİSEY VİLAYETİ İSTATİSTİK KOMİTESİ KAYITLARINA GÖRE 19. YÜZYIL HAKAS MUTFAK KÜLTÜRÜNE AİT SÖZ VARLIĞI
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Şima DOĞAN BALCI
Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, MLA International Bibliography, 2026, cilt 26, ss 33-49
Özet
Bu çalışma, Yenisey Vilayeti İstatistik Komitesi'nin 1897 yılında Hakasların yaşadığı Minusinsk ve Açinsk bölgelerinde düzenlediği keşif gezisi kapsamında hazırlanan Minusinskiye i Açinskiye İnorodtsı (materialı dlya izuçeniya) (1898) adlı eserin A. A. Kuznetsova tarafından kaleme alınan Jilişça, Odejda i Pişça Minusinskih i Açinskih İnorodtsev başlıklı bölümünün Pişça alt başlığını Hakas mutfak kültürüne ait söz varlığı açısından incelemeyi amaçlamaktadır. 1835 yılında kurulan Yenisey Vilayeti İstatistik Komitesi, zamanla bölgenin yerli halklarının sosyokültürel yaşamını belgeleyen önemli bir bilimsel kuruma dönüşmüştür. Söz konusu eserde tespit edilen ve Hakas mutfak kültürüne ait olduğu belirlenen sözcükler; yiyecek ve içecekler ile mutfak eşyaları olmak üzere iki başlık altında tasnif edilmiş, çağdaş Hakas Türkçesindeki karşılıklarıyla karşılaştırmalı olarak tablolar hâlinde sunulmuştur. Tespit edilen toplam 98 sözcüğün 79’u yiyecek ve içecek adlarından, 19’u ise mutfak kapları, damıtma düzeneği parçaları ve tahıl işleme aletleri gibi mutfak eşyalarına ait adlardan oluşmaktadır. Elde edilen bulgular, 19. yüzyıl sonu Hakas mutfak kültüründe süt ve süt ürünleri, et ve et ürünleri ile tahıldan elde edilen yiyecek ve içeceklerin belirgin bir çeşitlilik sergilediğini ortaya koymaktadır. Tespit edilen sözcüklerin tamamının çağdaş Hakas Türkçesinde yaşamaya devam ettiği görülmüş olup söz konusu eser, 19. yüzyıl sonu Hakas mutfak kültürüne dair önemli kayıtlar sunmaktadır.