Endemik Sideritis galatica Bornm. bitkisinin uçucu yağ analizi
Bildiriler > Tam Metin Bildiri · 2022
Yazarlar: Ceren EMİR
International Congress of Medical and Health Sciences Studies, Türkiye, Ankara, Uluslararası, Sözlü Sunum, Tam Metin Bildiri, 2022-2022, ss 65-70
Özet
<p>Lamiaceae familyasına ait olan <em>Sideritis </em>L. cinsi dünyada 150' den fazla tür ile temsil edilmektedir. Özellikle ülkemizi kapsayan Akdeniz bölgesinde yayılmıştır. Türkiye'de bu cinsin 45 türü ve 8 alt türü olmak üzere 53 taksonu vardır ve endemizm oranı %80' in üzerindedir. Dolayısıyla ülkemiz genus için gen merkezi durumundadır. Pek çok <em>Sideritis</em> türü, Anadolu’da “ada çayı” ya da “dağ çayı” olarak bilinmekte ve bitki çayı olarak etnobotanik kullanımı bulunmaktadır. Bu bitki çaylarının infüzyon şekli idrar söktürücü, spazm çözücü, iltihap önleyici, mikrop öldürücü, yatıştırıcı ve gaz giderici olarak kullanıldığı gibi ateş, grip, bronşit gibi soğuk algınlığı tedavilerinde de kullanılmaktadır. <em>Sideritis</em> türleri fenolikler, terpenler, kumarinler, lignanlar gibi çeşitli ikincil metabolit grupları içerirler ve bu madde gruplarının varlığından dolayı da farklı farmakolojik ve biyolojik aktivitelere sahip olup</p><p>bazı hastalıklarda kullanımları bulunmaktadır. Literatürde, yaklaşık 50 <em>Sideritis </em>türü, uçucu yağları açısından incelenmiş ve bunların temel bileşenleri, GC-MS analizine göre alt gruplara ayrılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye' nin Bitlis ili Hizan bölgesinden endemik bir <em>S. galatica</em> bitkisine ait uçucu yağ incelenmiş ve 17 tane bileşen göreceli miktarlarına göre rapor edilmiştir. Literatürden farklı şekilde, ana bileşen olarak monoterpen tip timol (% 32.86) maddesi bulunmuştur. Ayrıca (-)-karyofillen oksit (% 14.28),<em> trans-</em>karyofillen (% 12.39) ve diepicedrene-1-oxide (% 5.59) gibi seskiterpen tip bileşikler literatürle uyumlu olarak zengin miktarlarda tespit edilmiştir.</p><p>Anahtar Kelimeler: <em>Sideritis galatica</em>; endemik; uçucu yağ; GC-MS; Lamiaceae</p>