Kadın Üst Giysi Tasarımlarında Sıfır Atık Kalıp Yöntemlerinin Sürdürülebilir Üretim Açısından Karşılaştırılması
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Fatma İrem Küçüksönmez, Arzu KILIÇ, Meral İşler
Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 28, ss 96-105
DOI: 10.21205/deufmd.2026288213
Özet
Sıfır atık moda tasarımı, kumaş israfını en aza indirmek amacıyla kalıp yerleşimini tasarım süreciyle bütünleştiren ve böylece maksimum kumaş verimliliğini hedefleyen yenilikçi bir yaklaşımdır. Bu çalışma, hazır giyim sektöründe yaygın olarak kullanılan klasik kalıp hazırlama yöntemi ile sıfır atık moda tasarımına dayalı yap-boz ve mozaik yöntemlerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda, farklı tasarım ve kumaş özelliklerine sahip altı adet 40 beden kadın tunik modeli ele alınmıştır. Her bir model için üç farklı kalıp hazırlama yöntemi uygulanarak dijital ortamda kalıplar oluşturulmuş ve pastal yerleşimleri gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan pastalların boyları ve verimlilik oranları analiz edilerek karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, yap-boz ve özellikle mozaik yöntemlerinin kumaş israfını azaltmada klasik yönteme kıyasla önemli avantajlar sunduğunu göstermektedir. Mozaik yöntemi birçok modelde en yüksek verimlilik oranlarına ulaşırken (örneğin Model 4’te %90,48), yap-boz yöntemi ise pastal boyunu kısaltma açısından öne çıkmıştır (örneğin Model 3’te 125,59 cm ile en kısa pastal boyu elde edilmiştir). Bu oranlar, özellikle büyük ölçekli üretimlerde ciddi kumaş tasarrufu ve atık azaltımı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, bazı modellerde bu yöntemlerin uygulanması, modelin tasarım formunda yapısal değişiklikler gerektirmiştir. Çalışma, sıfır atık moda tasarımının hazır giyim sektöründe uygulanabilirliğini ortaya koyarak sürdürülebilir üretim modellerinin geliştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.