Sanayileşme, demokrasi, doğal kaynak rantları ve küreselleşmenin Türkiye’de gelir eşitsizliğine etkisi: Fourier yaklaşımından kanıtlar
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Özge KOZAL, Burhan Durgun
JOURNAL OF LIFE ECONOMICS, Uluslararası, 2025, cilt 12, ss e2722-e2722
DOI: 10.15637/jlecon.2722
Özet
Artan gelir eşitsizliği, 21. yüzyılın en temel sorunlarından biridir. Özellikle uluslararası kuruluşlar, sürdürülebilir insan refahının sağlanmasında eşitsizliklerin azaltılmasını bir ön koşul olarak kabul etmektedir. Türkiye, 1980’li yıllarda yaşanan neo-liberal dönüşümle birlikte giderek derinleşen gelir eşitsizliği sorunu ile karşı karşıya kalan ve bugün yüksek gelir eşitsizliğine sahip olan ülkelerden biridir. Bu nedenle, gelir eşitsizliğini etkileyen faktörlerin araştırılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada da 1987-2021 döneminde Türkiye'de gelir eşitsizliğinin göstergesi olarak Gini katsayısını etkileyen faktörler sanayileşme, bireysel özgürlükler, doğal kaynak rantları ve küreselleşme bağlamında analiz edilmektedir. Fourier genişletilmiş ARDL yaklaşımı kullanılan çalışmanın en temel bulgularında, i) değişkenler arasında eşbütünleşik ilişkinin varlığı doğrulanmakta, ii) sanayileşme, doğal kaynak rantları, küreselleşme ve bireysel özgürlüklerdeki artışın gelir eşitsizliğini azaltıcı etkileri olduğu ortaya konulmaktadır. Ayrıca, modelin sağlamlık analizi için FMOLS tahmincisi kullanıldığında da sonuçlar tutarlıdır. Politika düzleminde de Türkiye'de gelir eşitsizliği ile mücadelede; sanayileşmenin ana hedef olarak yeniden gündeme getirilmesi, doğal kaynak rantlarından elde edilen gelirlerin adil ve şeffaf dağıtılması, küreselleşmenin gelir dağılımını iyileştirecek biçimde yönetilmesi gibi ekonomik faktörlerin yanında bireysel özgürlükleri garanti altına alan kurumsal iyileştirmelerin yapılması da son derece önemlidir.