Paleontolojik-Sedimantolojik Analizlerin Katkısıyla Geç Holosen’de Tarsus Berdan Ovasının (Doğu Akdeniz, Türkiye) Paleo-ortamsal Yorumu
Bildiriler > Özet Bildiri · 2021
Yazarlar: Ertuğ ÖNER
Uluslarasarı Katılımlı 22. Paleontoloji-Stratigrafi Çalıştayı, Türkiye, , Uluslararası, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2021-2021, ss 74-77
Özet
<p>Tarsus (Berdan) Ovası, kuzeyi ve batısı Bolkar Dağları, güneyi Akdeniz ile</p><p>sınırlanmış, Mersin il sınırları içinde yer alan bir delta-taşkın ovasıdır. Tarsus</p><p>Çayının yanı sıra Ceyhan ve Seyhan Irmaklarının getirdiği alüvyonların jeolojik</p><p>havza tabanını doldurmasıyla (alüvyal boğulma) oluşmuş bir delta kompleksinin</p><p>bir parçasıdır [1].</p><p>Son buzul maksimumunda (LGM) -130 metrelerde olan deniz seviyesi Orta</p><p>Holosen’e kadar bugünkü seviyesine yükselmiş ve özellikle akarsu ağızlarına</p><p>karşılık gelerek koy ve körfezler oluşturmuştur. Deniz seviyesi yükselmesinin</p><p>Orta Holosen’de durmasıyla bu kez koy ve körfezler akarsuyun taşıdığı</p><p>alüvyonlarla dolarak kıyı çizgisi deniz yönünde ilerlemiştir [2]. Tarsus Ovası da</p><p>bu mekanizmaya bağlı olarak kurulmuştur. Alüvyal boğulma sırasında bölgede</p><p>lagün gelişimini gözlemlemek mümkündür [3]. Strabon Geographika adlı</p><p>eserinde bölgede bir lagün (Rhegma Lagünü) olduğunu ileri sürmüştür [4, 5].</p><p>Adı geçen bu lagünün saptanması için Tarsus Ovasında üzerinde delgi sondaj</p><p>çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Sedimantolojik, mikro-paleontolojik, XRF,</p><p>CNS/CN analizleri ve C14 tarihlendirmesi yapılmıştır. Saptanan fosillerle birlikte</p><p>sedimanın tane boyu özellikleri korele edilerek paleo-ortam yorumlanmıştır.</p><p>Analiz sonuçlarına göre deniz günümüzden önce (G.Ö.) 5600 yılında güncel kıyı</p><p>çizgisinden 2 km içeriye sokulmuştur. Denizel ortamı yansıtan Elphidium</p><p>advenum, Quinqueloculina seminula fosilleri saptanmıştır. Delta dinamiği</p><p>nedeniyle bölgede kıyı okları oluşmuş ve bunun gerisinde lagün gelişmiştir. Acı</p><p>su ortamını yansıtan Cyprideis torosa, Loxoconcha elliptica fosilleri tespit</p><p>edilmiştir. Akarsuyun taşıdığı malzemenin artmasıyla bölgedeki lagün kıyı</p><p>bataklığa evrilmiştir. Yapılan element analiz sonuçlarında ise toplam organik</p><p>karbon, demir, sülfür ve klor içeriği arttığı görülmektedir. Tane boyu kötü</p><p>derecelenme göstermekte ve dağılımını silt ve ince kum oluşturmaktadır. G.Ö.</p><p>4900 yılında bölge kıyı bataklık ortamından karasal ortama evrilmiştir.</p><p>Bu çalışma Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Proje Koordinatörlüğü (BAP)</p><p>tarafından Yüksek Lisans Tez Projesi (Proje No: SYL-2020-22305) Avrupa</p><p>Uluslarasarı Katılımlı 22. Paleontoloji-Stratigrafi Çalıştayı</p><p>22sd Paleontology-Stratigraphy Workshop with international participant</p><p>75</p><p>Birliği Erasmus+ tarafından Bremen Üniversitesi Coğrafya Bölümü</p><p>Jeomorfoloji ve Kutup Araştırmaları Laboratuvarı (GEOPOLAR Lab)</p><p>kapsamında desteklenmektedir.Bremen Üniversitesi'nden Prof Dr. Bernd</p><p>Zolitschka ve laboratuvar asistanı Rafael Stiens'e analiz ve yorumlamalara</p><p>yardımcı oldukları için teşekkür ederiz.</p><p>Anahtar Kelimeler: Tarsus (Berdan) Ovası, Rhegma Lagünü, alüvyal boğulma,</p><p>paleontoloji, sedimantoloji, paleo-çevre</p>