Erken Cumhuriyet Döneminde Bir İdeolojik Aygıt Olarak Gürbüz Türk Çocuğu Dergisi ve Öykülerdeki Çocuk Temsilleri
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Emel AYDIN ÖZER
FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, Uluslararası, 2026, ss 73-98
Özet
Bu çalışma, 1926-1928 yılları arasında eski harflerle yayımlanan Gürbüz TürkÇocuğu dergisindeki öyküleri (37 adet), Erken Cumhuriyet döneminin ulus inşa süreci ve“vatandaş mühendisliği” bağlamında incelemektedir. Dergi, Himaye-i Etfal Cemiyeti’ninbir yayın organı olmanın ötesinde, Louis Althusser’in kavramsallaştırdığı “devletinideolojik aygıtları”ndan biri olarak işlev görmüştür. İncelenen öyküler; idealize edilengürbüz çocuk, devletin şefkatiyle kurtarılan çocuk ve toplumsal duyarlılığı hareketegeçiren acı çeken çocuk olmak üzere üç temel tipoloji üzerinden tasnif edilmiştir.Çalışmada, edebî metinlerin birer “yumuşatılmış propaganda” aracı olarak biyopolitikhedefler doğrultusunda nasıl araçsallaştırıldığı ve modern ulus-devletin makbulvatandaşını inşa etmedeki rolü çözümlenmektedir.