Yapı-Zemin Etkileşimi Kapsamında Bodrum Kat Sayısının Sismik Davranış Üzerindeki Etkisi
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Şahin Çağlar Tuna, Selim ALTUN
Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 28, ss 311-319
DOI: 10.21205/deufmd.2026288317
Özet
Yapı-zemin etkileşimi, özellikle zayıf mühendislik özelliklerine sahip zeminlerde inşa edilen yapılar için kritik bir konudur. Bu çalışma kapsamında, bodrum katlarının, sığ temelli yapıların deprem sırasındaki davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, farklı bodrum kat sayılarına sahip orta katlı betonarme binaların (1, 2 ve 3 bodrum katlı) çok katmanlı zemin tabakası üzerindeki dinamik tepkisi incelenmiştir. Çalışmada, yapı-zemin etkileşimi (SSI) dikkate alınarak sonlu elemanlar programı kullanılmış ve doğrudan yöntemle sayısal analizler gerçekleştirilmiştir. Analizler, TBDY 2018 yönetmeliğinde belirtilen üç farklı deprem yer hareket düzeyi için seçilen zemin hareketleri altında, doğrusal olmayan zaman tanım alanında yapılmıştır. Tekrarlı simülasyonlar sonucunda, tepe noktasındaki yatay yer değiştirme değerleri hesaplanmış ve bodrum kat sayısının yanı sıra deprem düzeyi koşullarına bağlı olarak nasıl değiştiği detaylı şekilde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, bodrum kat seviyelerinin yapıların genel sismik performansı ve zemin-yapı etkileşimi üzerindeki etkisini ortaya koymaktadır. Çalışmada yapılan karşılaştırmalı değerlendirmeler, deprem yönetmeliklerine uygun olarak bodrum katlı binaların tasarımına ilişkin önemli mühendislik verileri sunmaktadır.