TUVACANIN DİJİTAL CANLILIĞI VE DİL ESERLERİNİN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE ÇALIŞMALAR
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Emin Erdem Özbek, Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU, Argen Shabdanov
Humanitas, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Uluslararası, MLA International Bibliography, 2026, cilt 14, ss 302-320
DOI: 10.20304/humanitas.1920993
Özet
Tuva Türkleri, çoğunluğu Rusya Federasyonu’nun Güney Sibirya bölgesindeki Tuva Cumhuriyeti’nde olmak üzere, Moğolistan ve Çin’in bazı bölgelerinde yaşayan Türk halklarından biridir. Tuva Türkçesi, Tuva Cumhuriyeti’nde Rusçayla birlikte resmî dil statüsündedir. Bununla birlikte dilin kullanımı, yaşamın her alanında tam bir işleklik göstermez. Medya, bilim, teknoloji alanlarında dilin kullanımı sınırlı iken, günlük hayat ve aile içi iletişimde Tuva Türkçesinin canlılığını koruduğu görülür. Kuşaklararası dilin aktarımında şimdilik büyük bir sorun görünmemektedir. Rusya Federasyonunda yaşayan diğer Türk halklarıyla kıyaslandığında Tuva Cumhuriyeti’nde Tuvaların nüfus çoğunluğuna sahip olmaları önemlidir. Buna bağlı olarak bölgede ana dili konusunda belirli bir hassasiyet bulunmaktadır. Bununla birlikte baskın dil Rusçanın ağırlığı her alanda kendini göstermektedir. İçinde bulunduğumuz çağda teknoloji ve küreselleşmedeki hız, küçük toplulukların ve dillerinin varlıklarını sürdürmesini zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte teknolojide yaşanan gelişmeler bir taraftan bu dillerin kayıt altına alınması ve hatta canlandırılması konusunda imkânlar da sunmaktadır. Bu bağlamda Tuva Türkçesi üzerine çeşitli çalışmaların yapıldığı ve bu konuda yeni projelerin hayata geçirildiği görülmektedir. Tuva Türkçesinin dijital görünürlüğünün artırılması, internet ortamında kullanımının kolaylaştırılması gibi girişimler bu kapsamdadır. Bu araştırmamızda, söz konusu çalışmalar hakkında bilgi vermek ve bu konuda bir farkındalık oluşturmak hedeflenmektedir. Ayrıca Tuvaca eserlerin dijital ortama aktarımı, Tuvaca derlem oluşturulması çabaları da araştırmamızın kapsamında yer almaktadır. Böylece Tuvacanın dijital ortamdaki durumu çok yönlü olarak ortaya konacaktır. Bulgulara göre, Tuvacanın dijital ortamdaki görünürlüğünün günden güne arttığı, güncel teknolojik gelişmelere adapte edilmesi konusunda büyük gayret gösterildiği görülmektedir.