Sağlık Çalışanlarında Boğmaca Hastalığı ve Aşısına Yönelik Bilgi Düzeyi ve Tutumun Değerlendirilmesi
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Esra ERDEM KIVRAK, Ahmet Naci EMECEN, Dilara YAMAN, Meltem TAŞBAKAN
Flora the Journal of Infectious Diseases and Clinical Microbiology, Uluslararası, 2026, cilt 31, ss 207-217
Özet
Giriş: Boğmaca, bebeklik döneminde mortalite ve morbiditesi yüksek olmakla birlikte her yaşta görülebilen, damlacık yoluyla bulaşan bir infeksiyondur.Başlıca risk grupları arasında bebekler, çocuklar, kronik hastalığı bulunan kişiler ve immünsupresif bireyler yer almakta olup sağlık çalışanları da risk altındaki gruplardan birisidir.Birçok ülkede hastane kaynaklı boğmaca salgınları bildirilmiş olup sağlık çalışanlarının Bordetella pertussis suşları ile karşılaşma riski yüksektir.Ancak ülkemizde sağlık çalışanlarının boğmaca infeksiyonu ve aşılama ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirildiği veriler sınırlıdır.Bu çalışmada sağlık çalışanlarının boğmaca hastalığına ve aşısına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Materyal ve Metod: Türkiye'de 15 Kasım-15 Aralık 2025 tarihleri arasında sağlık çalışanları arasında kesitsel bir çevrim içi anket gerçekleştirilmiştir. Veriler, 18 yaş ve üzeri katılımcılara çevrim içi uygulanan anket aracılığıyla toplanmıştır.Anket; sosyodemografik özellikleri, boğmaca hastalığı hakkında bilgi, boğmaca ve boğmaca aşısına yönelik tutum ve aşı yaptırma davranışı, aşıyı önerme, kurum düzeyinde bilgilendirme uygulamalarını değerlendiren sorulardan oluşmaktadır.Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlenmiş, analizler SPSS 25.0 programı ile yapılmış, p< 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.Çevrim içi anket formu EKMUD Erişkin Bağışıklama Çalışma grubunun desteği ile çeşitli platformlar, e-posta grupları üzerinden paylaşılmıştır.Bulgular: Çalışmada 512 katılımcının anketi analiz edilmiştir.Katılımcıların %33.8'i erkek, %65.2'si kadındır ve beş kişi (%1) cinsiyet belirtmemiştir.Yaş ortalaması 35.3 ± 11.8'dir.Meslek dağılımı incelendiğinde katılımcıların 343 (%67)'ünün hekim, 51 (%10)'inin hemşire/ebe, 105 (%20.5)'inintıp öğrencisi ve 13 (%2.5)'ünündiğer sağlık meslek gruplarından oluştuğu görülmüştür.Ortanca çalışma süresi 10 yıldır (%25-%75 aralığı= 4-21 yıl).Boğmaca hastalığının damlacık yoluyla bulaştığı ve genellikle uzun süren öksürükle seyrettiği bilgileri yüksek oranda doğru cevaplanmıştır.Ancak boğmaca aşısı olmuş bir kişinin hastalığı bulaştırabileceği sorusu %42.2 ile en düşük doğru cevaplanan soru olmuştur.Sonuç: Sağlık çalışanlarının boğmaca hastalığı hakkında bilgi düzeylerinin yeterli olmasına rağmen sağlık çalışanlarında risk algısı ve koruyucu aşı davranışının yetersiz olduğu görülmektedir.Bulgularımız, boğmacaya yönelik bilgi ile davranış arasındaki uyumsuzluğun devam ettiğini ve bu alanda hedefe yönelik eğitim programları ile kurumsal aşı politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.