Sarıgöl Afşar Baraj Akımlarının Dinamik Su Bütçesi Yöntemiyle Modellenmesi
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Umut SUZAN, Mehmet Ali UL, Umut Okkan
DSİ TEKNİK BÜLTENİ, Diğer Kurumların Hakemli Dergileri, Ulusal, TR Dizin (Ulakbim), 2026, ss 9-25
Özet
<p>Potansiyel evapotranspirasyon (EPOT), atmosferik koşullar altında, toprakta su kısıtı bulunmayan bir yüzeyden meydana gelebilecek maksimum buharlaşma (evaporasyon) ve bitkisel terleme (transpirasyon) miktarını ifade eder. Bu kavram, gerçek evapotranspirasyona kıyasla daha yüksek değerlere ulaşabilmekte ve su bütçesi analizlerinde temel bir referans niteliği taşımaktadır. Su bütçesi modellerinin en önemli girdilerinden biri olan EPOT, özellikle kavramsal tabanlı yağış-akış simülasyonlarında, tutarlı EPOT tahminleri ile sabit akış öngörüleri sunabilmektedir. Bu çalışma, Dinamik Su Bütçesi Modeli (DSBM) olarak adlandırılan parametrik bir modele entegre edilebilecek alternatif EPOT denklemlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatürde Penman-Monteith eşitliğinin yaygın kullanımı bulunmakla birlikte, bu çalışmada 12 farklı EPOT denklemi DSBM ile birlikte performans kriterleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Araştırma, Sarıgöl Afşar Barajı Havzası’nda gerçekleştirilmiş ve kabul edilebilir EPOT denklemleri istatistiksel yöntemlerle belirlenmiştir. Ayrıca, daha az meteorolojik girdi gerektiren ve uygulamada pratiklik sağlayan denklemler de incelenmiştir. Değerlendirme sonuçlarına göre, sıcaklığa dayalı Hamon denkleminin en tutarlı performansı sunduğu belirlenmiştir. Sınırlı veri bulunan bölgelerde, sıcaklık temelli denklemlerin etkinliği hem zaman hem kaynak açısından önemli avantajlar sağlayabilmektedir. Sonuç olarak, tarımsal açıdan kritik öneme sahip bu havzada, su bütçesi modelleme çalışmalarında pratik ve güvenilir bir yaklaşım olarak sıcaklığa dayalı ve yerel olarak kalibre edilmiş Hamon denkleminin kullanılması önerilmektedir.</p>