Avrupa Birliği ve Türkiye İş Hukukunda Güncel Eğilimler: 2023-2025 Döneminde Uyum, Dönüşüm ve Politika Önerileri
Kitapta bölümler > Araştırma Kitabı · 2025
Yazarlar: Ahu KARABAL
İş Hukuk alanında Uluslararası Araştırmalar-I, Araştırma Kitabı, Eğitim Kitabevi, Tanınmış Ulusal, Ulusal, 2025, ss 1-30, Türkiye, Konya
DOI: 973625385439-3
Özet
<p>AVRUPA BİRLİĞİ ve TÜRKİYE İŞ HUKUKUNDA</p><p>GÜNCEL EĞİLİMLER: 2023-2025 DÖNEMİNDE</p><p>UYUM, DÖNÜŞÜM ve POLİTİKA ÖNERİLERİ*</p><p>Ahu Karabal**</p><p><br></p><p>Giriş</p><p>Hukukun, bireyler arasındaki ilişkileri kamu gücü ile müeyyidelendiren</p><p>kaidelerle bütünleştirdiği aşikârdır. Bu bütün içerisinde İş ve Sosyal Güvenlik</p><p>Hukuku, çalışma hayatının dinamiklerine odaklanarak işçi statüsündeki</p><p>bireylerin hak ve özgürlüklerini korumayı amaçlar (Aydın, 2014: 87-106;</p><p>Radbruch ve Aydın, 2015: 89-95; Demircioğlu ve Centel 2015:1-3).</p><p>Hak verili bir toplumda ister kaynağı yasalar olsun ister uluslararası</p><p>antlaşmalar olsun, isterse toplum teamüllerine dayansın, yine de fark etmez.</p><p>Hak, aynı zamanda bireye her türlü otoriteye karşı tanınan özgürlük ve</p><p>ayrıcalık alanıdır (Kaya, Ertuğrul ve Yılmazer, 2016: 55-80).</p><p>İş hukukunun, işçi ve işveren statüsüne haiz kişilerin mesuliyetlerini ihtiva</p><p>ettiği düşünüldüğünde, ulusal kaynaklar hakların tanımlanmasına hizmet</p><p>ederken, uluslararası kaynaklar evrensel standartları belirler ve devletler</p><p>arasında mutabakatın tesisine aracılık eder. Devletlerin yaygınlaşmış</p><p>teamülleri, Uluslararası İş Hukukunda önem arz etmez. Uluslararası</p><p>antlaşmalarda, Devletlerarası İş Hukukunda rol oynayan aktörlere mukabil,</p><p>sözleşmelerin akdedilmesine öncülük eden üye devletler yer almaktadır</p><p>(Bockelmann ve Başar, 2010: 319-327; Demircioğlu ve Centel 2015:1-3;</p><p>Eyrenci, 2016: 381-396).</p><p>Dijitalleşme, küresel rekabet ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri ekseninde</p><p>iş hukukunun kapsamı genişlemektedir. Yapay zekâ ve platform ekonomisi</p><p>gibi gelişmeler, normların yorumuna yeni boyutlar kazandırmaktadır.</p><p>Uluslararası İş Hukukunun ülkeler arasındaki emek ilişkilerini düzenlemek ve</p><p>işçinin korunmasını sağlamak amacıyla geliştirilen kurallar bütünü olduğu</p><p>düşünüldüğünde, Avrupa Birliği, normatif düzenlemeleriyle önemli bir aktör</p><p>* Makale hakkında bilgilendirme yapılması gerekiyorsa buraya yazınız.</p><p>** Öğretim Görevlisi, Ege Üniversitesi, Ege Meslek Yüksekokulu, İşletme Yönetimi Programı, İzmir,</p><p>ahukarabal@gmail.com, ORCID: orcid.org/0000-0003-2488-6603</p><p><br></p><p>2 İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Uluslararası Araştırmalar-I</p><p>haline gelmiştir. Avrupa Birliği’nin kurucu antlaşmalarına dayalı olarak</p><p>oluşturduğu sosyal politika ve iş hukuku direktifleri, yalnızca üye devletlerde</p><p>değil, aynı zamanda aday ülkelerde de iç hukukun şekillenmesini doğrudan</p><p>etkilemektedir. Bu bağlamda, Avrupa Birliği İş Hukuku, çalışanların</p><p>haklarının güçlendirilmesini, iş güvenliğinin artırılmasını, ayrımcılıkla</p><p>mücadeleyi ve toplumsal adaleti hedefleyen kapsamlı bir çerçeve</p><p>sunmaktadır.</p><p>Avrupa Birliği (AB), iş hukukuna ilişkin çok boyutlu düzenlemeler ile</p><p>dijitalleşen iş gücü piyasaları, uzaktan çalışma, yapay zekâ destekli işe alım</p><p>sistemleri ve sürdürülebilir çalışma ortamları üzerine odaklanmıştır. “Avrupa</p><p>Sosyal Haklar Sütunu Eylem Planı, Avrupa Birliği Dijital Pusula 2030</p><p>Stratejisi, Yeşil Mutabakat İş Hukuku İlkeleri ve Dijital Platform</p><p>Çalışanlarının Korunması Direktifi” gibi belgeler, 2023-2025 döneminde</p><p>çalışma hayatını yeniden şekillendirmiş, modern iş hukuku anlayışının temel</p><p>yapı taşlarını oluşturmuştur (European Parlieament, 2023; Council of the EU</p><p>2024). Dolayısı ile Avrupa Birliği Müktesebatı çalışmalarının, İş</p><p>Hukukumuzda esneklik ve iş güvencesinin dayanak noktasını oluşturduğu</p><p>söylenebilir. Türkiye açısından bu gelişmeler, ulusal mevzuatın</p><p>uyumlaştırılması ve çalışma yaşamında sosyal hakların güçlendirilmesi</p><p>bakımından yol gösterici niteliktedir.</p><p>Bu çalışma, Avrupa Birliği İş Hukuku’nun normatif kaynaklarını</p><p>sistematik bir bakış açısıyla irdeleyerek, Türkiye’nin iş hukuku mevzuatıyla</p><p>karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. 2023–2025 döneminde yürürlüğe giren</p><p>Avrupa Birliği'nin yenilikçi düzenlemeleri çerçevesinde; dijital dönüşüm,</p><p>platform ekonomisinin yükselişi, kurumsal sürdürülebilirlik hedefleri, zorla</p><p>çalıştırmayla mücadele mekanizmaları, yapay zekânın iş yaşamına</p><p>entegrasyonu, iklim krizinin çalışma ilişkilerine etkileri ve sosyal ekonomi</p><p>gibi çok katmanlı temalar etrafında şekillenen yeni hukuki paradigmalar</p><p>kapsamlı biçimde ele alınmaktadır.</p><p>Bu bağlamda, Avrupa Birliği’nin küresel norm belirleyici rolünü pekiştiren</p><p>bu regülasyon dalgasının temel ilkeleri, bağlayıcılık düzeyleri ve uluslararası</p><p>yansımaları masaya yatırılmakta; Türkiye’nin uyum sürecinde kaydettiği</p><p>ilerlemeler ve halen giderilememiş yapısal boşluklar, bilimsel literatür ve</p><p>güncel trendler doğrultusunda, geniş bir perspektifle detaylandırılmaktadır.</p><p>Çalışma aynı zamanda, bütüncül ve sürdürülebilir iş hukuku vizyonuna</p><p>ulaşılabilmesi adına; somut politika ve olası çözüm önerilerine de işaret eden</p><p>bir değerlendirme sunmaktadır.</p>