İkinci meşrutiyet döneminde domino etkisi Yapan bir eylem: İzmir liman işçileri
Makaleler > Tam Makale · 2010
Yazarlar: Engin Berber
European journal of Turkish studies, Uluslararası, 2010, cilt 11
DOI: 10.4000/ejts.4303
Özet
Hacı Hüseyin'in anısına… * 1 20.yüzyıla girerken 200.000'i aşan nüfusuyla İzmir 1 , sadece Osmanlı Devleti'nin değil, Doğu Akdeniz'in de en büyük ihracat limanıydı 2 .1900 yılında, Osmanlı Türkiye'sine Batıdan yapılan ithalatın % 19'u, ihracatın % 55'inin İzmir üzerinden gerçekleştirilmiş olması 3 kentin ticari önemini anlatmaya yeter.Bir Londra gazetesinin, daha 19.yüzyıl ortalarında, "Asya'nın mücevheri" diye tanımladığı İzmir'in 4 yükselişi, Osmanlı ihraç mallarına Avrupa'nın duyduğu gereksinim ve pazar arayışıyla ilgilidir.2 İncelediğimiz dönemde İzmir, "Aydın" isimli bir vilayetin yönetim merkeziydi 5 ." Vilayat-ı Osmaniye'nin en mamur, en zengin ve en kalabalık kısmı…" olan Aydın Vilayeti'nin 6 Menderes (Büyük ve Küçük), Gediz ve Bakırçay tarafından sulanan ovalarında her türden tahıl, bakliyat ve sebze ile üzüm, incir, tütün, pamuk, zeytin, susam ve haşhaş gibi sanayi bitkilerinin tarımı yapılmaktaydı.Zımpara, cıva, manganez, simli kurşun, krom, antimuan, linyit, meşe palamudu, meyan kökü ve mahmude otu (scommone), aynı vilayetteki dağların yeraltı ve yerüstü varlığını oluşturuyordu.Bunlara yün ve deri gibi ham; halı, kilim, iplik, pamuklu kumaşlar, kök boya, un, zeytinyağı, helva ve sabun gibi mamul maddeler de eklenmelidir 7 . 3Tamamı ya da bir kısmı ihraç edilebilecek bu malların, Avrupa sermayesinin ilgisini çekmesi doğaldı.Daha 17. yüzyıl bitmeden, Anadolu tarımını geçimlik olmaktan çıkarıp, pazar için üretir hale getiren bu ilgiyi 8 yok etmeye, doğal veya insan kaynaklı hiçbir olay yetmemiştir 9 .19. yüzyılın ilk yarısında, tarımı koruyan gümrükleri kaldıran İngiltere ve Fransa, başta tahıl olmak üzere, gereksinim duydukları her tür malı ucuz ve kesintisiz olarak sağlamak ve gelişen sanayilerinin ürün fazlasıyla yatırılamayan İkinci meşrutiyet döneminde domino etkisi Yapan bir eylem: İzmir liman işçileri