Zihinsel Yetersizliği Bulunan Çocuğa Sahip Olan Annelerdeki, Algılanan Sosyal Destek, Bakım Yükü ve Tükenmişlik
Makaleler > Tam Makale · 2025
Yazarlar: Aytuğ Türk, Nezihe Uğurlu, Emel ÖZTÜRK TURGUT, Hatice Şahan
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Uluslararası, 2025, cilt 14, ss 729-740
DOI: 10.37989/gumussagbil.1459614
Özet
Bu çalışma, zihinsel yetersizliği bulunan çocuğu olan annelerdeki algılanan sosyal destek, bakım yükü ve tükenmişlik düzeyini değiştiren faktörlerin ve ilgili değişkenlerin birbirleri ile olan ilişkisinin ortaya çıkarılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Ege Bölgesindeki bir ilçede Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel rehabilitasyon merkezlerine devam eden ve zihinsel yetersizliği bulunan çocuğu olan anneler oluşturmuştur. Araştırma verileri Ağustos 2021- Ocak 2022 tarihleri arasında Sosyo-Demografik Veri Formu, Çok Yönlü Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇYASDÖ), Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Zarit Bakım Yükü Ölçeği (EÖYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 40.68 ±7.85 olup, annelerin ve bakım verdikleri çocuklarının bazı sosyo-demografik özelliklerinin algılanan sosyal destek, bakım yükü ve tükenmişlik durumlarının dağılımını değiştirdiği belirlenmiştir. Annelerdeki algılanan bakım yükü, algılanan sosyal destek ve tükenmişlik arasındaki ilişkiye bakıldığı zaman ise sosyal destek, ile bakım yükü duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif; kişisel başarıyı ile arasında ise pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Çalışmamızda eğitim durumu ve algılanan gelir düzeyi düşük olan ve sosyal destekleri zayıf olan annelerde algılanan bakım yükü ve tükenmişlik düzeyi daha yüksek olarak bulunmuştur. Bu nedenle eğitim seviyesi düşük olan annelere yönelik eğitim programların düzenlenmesi, gelir seviyelerini arttırmaya yönelik desteklerin sağlanması/arttırılması ve sosyal desteği zayıf olan anneler için psiko-sosyal destek mekanizmalarının oluşturulması önerilmektedir