ELİF ŞAFAK’IN THREE DAUGHTERS OF EVE ROMANININ TÜRKÇE ÇEVİRİSİNDE YANMETİNSEL ÖĞELER İLE YARATILAN MUĞLAKLIK
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Nazlı Müge Akçiçek, Faruk Yücel
Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 13, ss 287-306
Özet
Bir kitabın okuyucular tarafından algılanması büyük ölçüde yanmetinsel ögelerin sunumuna bağlıdır. Yanmetinsel materyallerin rolü oldukça önemlidir çünkü bir kitabın okuyucular tarafından alımlanma biçimi üzerinde çok önemli bir etkiye sahiptirler. Bu çalışmanın amacı, Elif Şafak'ın İngilizce romanı Three Daughters of Eve (2016) ve Türkçe çevirisi Havva’nın Üç Kızı (2016) adlı eserinde yer alan yanmetinsel ögeleri çözümlemek ve yanmetinsel materyallerin sunumunun okuyucuların algısını ve erek eserin algılanmasını nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Gérard Genette'in (1997) yanmetin kavramına dayanan karşılaştırmalı yanmetinsel irdeleme, özellikle çevre metinsel (peritextual) ögelere odaklanmakta ve bunların erek eserin kültürel dolaşımında ve algılanmasında oynadığı rolü sorgulamaktır. Bu bağlamda çalışma, yanmetinleri metnin anlamlandırılmasını yönlendiren ve metnin edebiyat dizgesi içindeki konumunu etkileyen söylemsel araçlar olarak ele almaktadır. Çalışmada, Three Daughters of Eve (2016) romanının çevirisinin, yanmetinsel ögeler (parateksler) aracılığıyla sunuluş biçiminin, eserin çeviri olarak algılanmasını nasıl farklılaştırdığı ve okur açısından ‘özgün’ bir Türkçe eser izlenimi yaratıp yaratmadığı sorgulanacaktır. Bu doğrultuda yanmetinlerin, çeviri metnin kökenine ilişkin bilgiyi görünür kılan ya da görünmezleştiren stratejik araçlar olarak nasıl kullanıldığı incelenecektir. Öte yandan, söz konusu yanmetinsel ögelerin erek okuyucunun algısını nasıl değiştirebileceği ve esere ilişkin yorumlama süreçlerini nasıl biçimlendirdiği de irdelenecektir.