Sosyalleşme, sosyal onay ihtiyacı ve riskli alkol kullanımı: Üniversite gençliği üzerine bir alan araştırması

Bildiriler > Özet Bildiri · 2025

Yazarlar: Selen Açıkyol, Demet HAVAÇELİĞİ ATLAM, Deniz Tan

14. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi, Türkiye, Ankara, Ulusal, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2025-2025, ss 176-177

Özet

<p>Giriş:&nbsp;Üniversite&nbsp;öğrencilerinin&nbsp;alkol&nbsp;kullanımı&nbsp;büyük&nbsp;ölçüde&nbsp;sosyalleşmek&nbsp;amaçlarından&nbsp;ve&nbsp;sosyal&nbsp;çevrelerinden&nbsp;etkilenmektedir.&nbsp;Bu&nbsp;araştırmanın&nbsp;amacı,&nbsp;riskli&nbsp;alkol&nbsp;kullanımına&nbsp;yol&nbsp;açan&nbsp;faktörleri&nbsp;incelemek,&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ihtiyacının&nbsp;ve&nbsp;içme&nbsp;nedenlerinin&nbsp;bu&nbsp;süreçteki&nbsp;rolünü&nbsp;değerlendirmektir.</p><p>Yöntemler:&nbsp;Araştırma,&nbsp;Mayıs–Temmuz&nbsp;2024&nbsp;tarihleri&nbsp;arasında&nbsp;…&nbsp;Üniversitesi’nin&nbsp;kampüsündeki&nbsp;kafelerde&nbsp;ve&nbsp;“Küçükpark”&nbsp;bölgesinde&nbsp;saha&nbsp;çalışması&nbsp;olarak&nbsp;gerçekleştirilmiştir.&nbsp;Alkol&nbsp;kullanımı&nbsp;olan&nbsp;429&nbsp;üniversite&nbsp;öğrencisi&nbsp;bu&nbsp;çalışmaya&nbsp;dahil&nbsp;edilmiştir.&nbsp;Ölçme&nbsp;araçları,&nbsp;Anket&nbsp;Formu,&nbsp;Bağımlılık&nbsp;Profil&nbsp;İndeksi&nbsp;Risk&nbsp;Taraması–Alkol&nbsp;(BAPİRT-A),&nbsp;İçme&nbsp;Nedenleri&nbsp;Ölçeği&nbsp;ve&nbsp;Sosyal&nbsp;Onay&nbsp;İhtiyacı&nbsp;Ölçeği’dir.&nbsp;Analizlerde&nbsp;Pearson&nbsp;ki-kare,&nbsp;bağımsız&nbsp;örneklem&nbsp;t-testi,&nbsp;varyans&nbsp;analizi,&nbsp;korelasyon&nbsp;ve&nbsp;lojistik&nbsp;regresyon&nbsp;testleri&nbsp;kullanılmıştır.</p><p>Sonuçlar:&nbsp;Çalışmaya&nbsp;yaş&nbsp;ortalaması&nbsp;22.26&nbsp;±&nbsp;1.97&nbsp;olan&nbsp;210&nbsp;erkek,&nbsp;219&nbsp;kadın&nbsp;katılmıştır.&nbsp;Erkeklerde&nbsp;haftalık&nbsp;ve&nbsp;günlük&nbsp;alkol&nbsp;kullanımı&nbsp;öne&nbsp;çıkmıştır.&nbsp;Riskli&nbsp;alkol&nbsp;kullanımını&nbsp;değerlendiren&nbsp;BAPİRT-A&nbsp;puanları&nbsp;erkeklerde&nbsp;anlamlı&nbsp;biçimde&nbsp;daha&nbsp;yüksektir.&nbsp;Cinsiyete&nbsp;göre&nbsp;içme&nbsp;nedenleri&nbsp;benzer&nbsp;olmakla&nbsp;birlikte&nbsp;arkadaşında&nbsp;ya&nbsp;da&nbsp;partnerinde&nbsp;alkol&nbsp;bağımlılığı&nbsp;olan&nbsp;öğrencilerin&nbsp;tüm&nbsp;içme&nbsp;nedenleri&nbsp;boyutlarında&nbsp;yüksek&nbsp;puanlar&nbsp;aldığı&nbsp;görülmüştür.&nbsp;Alkolü&nbsp;yalnız&nbsp;tüketenlerde&nbsp;etkiyi&nbsp;artırma&nbsp;ve&nbsp;baş&nbsp;etme&nbsp;amaçlı&nbsp;içme;&nbsp;alkolü&nbsp;arkadaşlarıyla&nbsp;birlikte&nbsp;tüketenlerde&nbsp;ise&nbsp;sosyal&nbsp;amaçlı&nbsp;içme&nbsp;belirgindir.&nbsp;Yeni&nbsp;bir&nbsp;alkol&nbsp;türünü&nbsp;arkadaşlarıyla&nbsp;deneyenlerde&nbsp;uyum&nbsp;amaçlı&nbsp;içme&nbsp;ön&nbsp;plandadır.&nbsp;Ailede&nbsp;veya&nbsp;akrabalardaalkol&nbsp;bağımlılığı&nbsp;bulunması,&nbsp;uyum&nbsp;ve&nbsp;sosyal&nbsp;amaçlı&nbsp;içme&nbsp;ile&nbsp;ilişkili&nbsp;bulunmuştur.&nbsp;Riskli&nbsp;alkol&nbsp;kullanımı,&nbsp;içme&nbsp;nedenlerinin&nbsp;tüm&nbsp;alt&nbsp;boyutlarıyla&nbsp;ilişkiliyken,&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ihtiyacıyla&nbsp;anlamlı&nbsp;bir&nbsp;ilişki&nbsp;göstermemiştir.&nbsp;Ancak&nbsp;çevreye&nbsp;uyma&nbsp;alt&nbsp;boyutu&nbsp;ile&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ihtiyacı&nbsp;arasında&nbsp;anlamlı&nbsp;bir&nbsp;ilişki&nbsp;saptanmıştır.&nbsp;Hafta&nbsp;içi&nbsp;alkol&nbsp;kullanımı,&nbsp;riskli&nbsp;alkol&nbsp;kullanımını&nbsp;16,6&nbsp;kat;&nbsp;arkadaş&nbsp;veya&nbsp;partnerde&nbsp;alkol&nbsp;bağımlılığı&nbsp;varlığı&nbsp;ise&nbsp;riski&nbsp;2,97&nbsp;kat&nbsp;artırmıştır.</p><p>Tartışma&nbsp;ve&nbsp;Sonuç:&nbsp;Bulgular&nbsp;ışığında&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ihtiyacı&nbsp;yüksek&nbsp;bireylerin,&nbsp;kabul&nbsp;görme&nbsp;ve&nbsp;gruba&nbsp;ait&nbsp;olma&nbsp;motivasyonuyla&nbsp;içme&nbsp;davranışını&nbsp;şekillendirdiği&nbsp;görülmüştür.&nbsp;Literatürle&nbsp;paralel&nbsp;olarak,&nbsp;sosyal&nbsp;amaçlı&nbsp;içmenin&nbsp;problemli&nbsp;alkol&nbsp;kullanımına&nbsp;yol&nbsp;açmadığı,&nbsp;ancak&nbsp;uyum&nbsp;temelli&nbsp;içmenin&nbsp;alkolle&nbsp;ilgili&nbsp;sorunlarla&nbsp;ilişkili&nbsp;olduğu&nbsp;görülmüştür.&nbsp;Araştırma,&nbsp;üniversite&nbsp;yaşamında&nbsp;alkolün&nbsp;sosyalleşmenin&nbsp;bir&nbsp;parçası&nbsp;haline&nbsp;geldiğini,&nbsp;özellikle&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ihtiyacı&nbsp;duyan&nbsp;gençlerin&nbsp;grup&nbsp;baskısı&nbsp;ve&nbsp;aidiyet&nbsp;duygusu&nbsp;nedeniyle&nbsp;alkol&nbsp;kullanımına&nbsp;yöneldiğini&nbsp;ortaya&nbsp;koymuştur.&nbsp;“İçki&nbsp;arkadaşları”&nbsp;kavramı&nbsp;bu&nbsp;bağlamda,&nbsp;bireyin&nbsp;alkol&nbsp;davranışını&nbsp;şekillendiren&nbsp;güçlü&nbsp;bir&nbsp;sosyal&nbsp;etken&nbsp;olarak&nbsp;öne&nbsp;çıkmaktadır.&nbsp;Sosyalleşme&nbsp;mekânlarında&nbsp;alkol&nbsp;tüketimi,&nbsp;bireylerin&nbsp;sosyal&nbsp;onay&nbsp;ve&nbsp;kabul&nbsp;görme&nbsp;ihtiyaçlarını&nbsp;karşılarken,&nbsp;bu&nbsp;durum&nbsp;her&nbsp;zaman&nbsp;riskli&nbsp;düzeye&nbsp;ulaşmasa&nbsp;da&nbsp;potansiyel&nbsp;bir&nbsp;toplumsal&nbsp;sağlık&nbsp;riski&nbsp;taşımaktadır.</p>

Detay görüntüle