Ergenlik Döneminde Baba Katılımını Açıklamaya Yönelik Ekolojik Sistemler Kuramı Temelli Bütüncül Bir Model Önerisi
Bildiriler > Özet Bildiri · 2022
Yazarlar: Melisa Ebeoğlu Duman, Türkan YILMAZ IRMAK
3. Gelişim Psikolojisi Sempozyumu, Türkiye, İstanbul, Ulusal, Sözlü Sunum, Özet Bildiri, 2022-2022, ss 9-10
Özet
<p>Ergenlik Döneminde Baba Katılımını Açıklamaya Yönelik Ekolojik Sistemler Kuramı Temelli Bütüncül Bir Model Önerisi Melisa Ebeoğlu Duman, Ufuk Üniversitesi Türkan Yılmaz Irmak, Ege Üniversitesi Giriş: Çalışmanın amacı, ebeveynlerin babalarının geçmişteki katılımları ile baba katılımı arasındaki ilişkide babanın ekolojik sistemlerinde bulunan değişkenlerin aracı rolünün Ekolojik Sistemler Kuramına dayanılarak test edilmesidir. Aracı etkisi sınanacak sistemlerden ekzosistem; ebeveynlerin ailelerinden, arkadaşlarından ve önemli kişilerden algıladıkları sosyal destek değişkenleriyle kavramsallaştırılmıştır. Mezosistemi, babanın yaşadığı iş-aile çatışması değişkeni oluştururken mikrosistemi, annenin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları, anne bekçiliği ve eşler arasındaki ilişki niteliği değişkenleri oluşturmaktadır. Ontojenik sistemde ise baba yeterliliği değişkeni yer almıştır. Yöntem: Çalışmanın örneklemini 10-14 yaş aralığındaki (Ort.= 12.00, SS= 1.20) 718 ergen ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Annelerin yaş ortalaması 38.60 (SS= 5.13) iken babaların ortalaması 42.60’tır (SS= 5.18). Veriler, annelerden Baba Katılım Ölçeği-Baba Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Anne Bekçiliği Ölçeği ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ile toplanmıştır. Babalardansa Baba Katılım Ölçeği-Baba Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, İş-Aile Çatışması Ölçeği, İlişki Niteliği Ölçeği ve Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Ergenler de Baba Katılım Ölçeği-Çocuk Formu’nu doldurmuşlardır. Bulgular: Yapısal Eşitlik Modelinden ulaşılan bulgular, model ile verinin iyi uyum gösterdiğine işaret etmiştir [χ2 (237, N = 718)= 520.40 p< .001, χ2/df= 2.195, GFI= .94, AGFI= .93, NNFI= .98, IFI= .98, CFI= .98, RMSEA= .041]. Analiz sonucunda, her iki ebeveynin kendi babasının geçmişteki katılımlarının ekzosistemi yordadığı ve ekzosistem üzerinden mezosistem ile mikrosistemi etkilediği saptanmıştır. Modelde ekzosistemin ise mezosistem ve mikrosistem üzerinden ontojenik sistemi yordadığı görülmüştür. Mezosistem, mikrosistem üzerinden ontojenik sistemi yordamakta olup, mezosistem ve mikrosistemin baba katılımı üzerindeki etkisi ontojenik sistem üzerinden de gerçekleşmektedir. Ekzosistem üzerinden giden yolun yanı sıra annenin babasının geçmişteki katılımı, baba katılımını mikrosistemden ontojenik sisteme giden yol aracılığıyla da yordamakta iken babanın babasının geçmişteki katılımı, hem doğrudan hem ontojenik sistemden giden yol aracılığıyla yordamaktadır. Tartışma: Bulgular, 10 Ekolojik Sistemler Kuramı perspektifinden tartışılmış olup, baba katılımının bireysel, ailesel ve bağlamsal yordayıcıları arasındaki ilişkilerin önemine işaret etmiştir. Çalışmanın kuramsal ve uygulama alanlarına faydalı olacağı düşünülmektedir</p>