Gecekondu Alanlarının Yer Seçimi Özellikleri Bağlamında Sellere Karşı Kırılganlığının Değerlendirilmesi: Lale Mahallesi (İzmir) Örneği
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Mediha Burcu Sılaydın, İrem Ayhan Selçuk, Hasan Begeç, Gökçe Demircan
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Uluslararası, 2026, cilt 12, ss 101-110
Özet
İklim değişikliğine bağlı ortaya çıkan ya da şiddeti artan tehlikelere maruz kalan yerleşimler can ve mal kayıplarıyla sonuçlanan afetlerle başa çıkmaya çalışmaktadır. Aşırı yağışlardan kaynaklanan seller, kentlerin bu kapsamda mücadele ettiği en önemli afetler arasında yer almaktadır. Gecekondu yerleşmeleri plansız yapılaşmış alanlar olarak çeşitli faktörler nedeniyle bu afetlere karşı oldukça kırılgan alanlar olarak ön plana çıkmaktadır. Literatürde gecekondu yerleşmelerinin kırılganlığına neden olan faktörler arasında, yer seçiminin iklim değişikliği tehlikelerine açık dezavantajlı konumu bu faktörlerden biri olarak vurgulanmaktadır. Gecekondu alanlarının afetlerden en az hasarla kurtulmalarını sağlayacak yere özgü uyum politikalarının geliştirilebilmesi için, yerleşim temelli kırılganlıklarının analiz edilmesi ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu gereklilikten hareketle makalede, literatürde sözü edilen yer seçimi faktörüne odaklanılarak, Lale Mahallesi örneği üzerinden gecekondu alanının iklim değişikliği nedeniyle yaşanan sellere karşı kırılganlık durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, mahalle ölçeğine inildiğinde yer seçimine bağlı olarak değişen kırılganlık düzeyleri olabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca dere varlığının maruziyete neden olan bir faktör olarak kırılganlığı artırdığı; bununla birlikte mesafe olarak dereye yakın konumlansalar bile, eğimin kırılganlığı azaltmada önemli rol oynadığı tespit edilmiştir.